Киһи бу орто дойдуга төрүүр-ууһуур аналлаах кэлэр. Онон кыыс уонна уол сыһыана, половой иитии кими да тумнан ааспат. Хас биирдии дьиэ кэргэни таарыйар.
Улаатан иһэр оҕо интэриэһэ кэҥиир. Этэ-сиинэ, өйө-санаата сайдар, дьону кытта бодоруһар эйгэтэ кэҥиир. Оҕо ситэр-хотор, улаатар сааһын кэм кэрдии хаамыыта тохтоппот. Ону кытта оҕолорбутун половой өттүн көрөн, сөпкө тутан иитэрбит туора тутуллан хаалбат. Билигин сыаннастар уларыйбыт кэмнэригэр болҕомто уурарбыт хаһааҥҥытааҕар да ордук наадалаах.
Саҥа көрүүлээх көлүөнэ ыччаттар, төрөппүттэр кэллилэр. Быраас тылынан суруллубуту кинилэр өр тэһийэн, тулуйан аахпаттара олоххор баар суол. Информацияны түргэн-түргэнник була охсон ааҕары сөбүлүүллэр. Онон биһиэхэ быраастарга, үлэлээн кэлбит уопуппутун, бэйэбит билиибитин-көрүүбүтүн аныгы төрөппүттэргэ, оҕолорго сөптөөх гына тиэрдэр сорук турар.
Маннык ньыманы «Сахабэчээт» тэрилтэ иһинэн тахсар «Бэлэм буол» сурунаал редакциятын кытта өр толкуйдаан оҥордубут. Бастакы таһаарыыбыт сурунаал муус устардааҕы нүөмэригэр бэчээттэннэ. Биир уратыта диэн бу сахалыы тылынан тахсар.
Кыыс оҕо этин-сиинин, төрүүр-ууһуур аналын, гармональнай уларыйыыларын туһунан «Бэлэм буол» сурунаалга өссө икки тиэмэ тахсара былааҥҥа турар. Төһө кыалларынан кылгастык, дириҥник, аныгы оҕо, төрөппүт өйдүүр тылынан тиэрдэбит, кэпсиибит.
Бу тиэмэлэри эһиги эмиэ «Бэлэм буол» сурунаалтан булан, үлэҕитигэр туһаныаххытын сөп. «Половое воспитание» тиэмэҕэ кылаас чаастары ыытаргытыгар, оҕону, төрөппүтү кытта кэпсэтэргитигэр тирэх оҥостуоххутун, сирдэтиниэххитин сөп.
Билигин информация олус элбэх – Интернет ситимигэр киирдиҥ да тугу барытын булан ааҕыаххын сөп. Информация элбэҕэ үчүгэй эрээри куйаар ситимиттэн бэрэбиэркэлэммит, сиидэни ааспыт, оҕо сааһыгар сөптөөх информацияны сыымайдаан булан ыларын уустук. Онтон бу таһаарыыларга биһиги 30 сыллаах үлэбит уопутугар олоҕуран оҥоробут, аныгы төрөппүт, оҕо өйдүүрүгэр сөптөөх гына чэпчэкитик наардаан биэрэбит, уруһуйунан ситэрэн-хоторон тиэрдэбит. Половой иитии курдук чараас эрээри уустук тиэмэни арыйыыга оҕо сааһын учуоттуубут.
Евдокия Степановна Долгунова,
акушер-гинеколог, Амматааҕы киин балыыһа