1965 сыллаахха Дьокуускай куоракка от ыйын 1-2 күннэригэр эдэр туристар өрөспүүбүлүкэтээҕи Х сүлүөттэрэ ыытыллыбыт.
«Бэлэм буол» хаһыат 1965 сыл от ыйын 8 күнүнээҕи нүөмэригэр суруллубутунан, «сыа тиҥилэхтэрин сырыыга элэппит, эт тиҥилэхтэринэн элбэх сирдэри эргийбит, тайах мас табаарыстаах, рюкзак сүгэһэрдээх республика 20-чэ оскуолаларын эдэр туристара» мустубуттар.
Х сүлүөтү көрсө Дьокуускайдааҕы Киин геологосъемочнай экспедиция геологическай походун этэрээтин начальнига И. Кычкин алта сайын устата (1959-1964 сс.) ыытыллыбыт «Сир баайын көрдөөһүн» диэн поход туох түмүктэри биэрбитин туһунан ырытан суруйбут ыстатыйата «Бэлэм буол» хаһыат 1965 сыл от ыйын 8 күнүнээҕи нүөмэригэр бэчээттэммит.
Ол курдук алта сайын устатыгар (1959-1964 сс.) ыытыллыбыт «Сир баайын көрдөөһүн» диэн походка өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 1270 киһи кыттыыны ылбыт. 613 этэрээттэр тэриллэннэр 14854 км усталаах сири сылдьыбыттар.
Поход кыттыылаахтарыттан 93 бырыһыаннара оскуола оҕолоро эбит. Барыта 37 оскуолаттан 557 этэрээттэр тэриллибиттэр.
«Дьокуускай куорат 10 №-дээх уонна Амма орто оскуолаларыгар сыл ахсын балаҕан ыйын бүтэһик күннэригэр «Эдэр геологтар» биэчэрдэрэ ыытыллар», – диэн И. Кычкин ойуччу тутан бэлиэтээбит.
«Сир баайын көрдөөһүн» походугар көхтөөхтүк кыттыбыт, үчүгэйдик тэрийбит 36 киһи «ССРС геологиятын уонна сирин баайын харыстыыр министерствотын социалистическай куоталаһыытын туйгуна» диэн значогунан наҕараадаламмыттар. Кинилэр ортолоругар Саха АССР үтүөлээх учуутала И.И. Афанасьев, Чульман орто оскуолатын учуутала Э.И. Бредихина, Томмот интернат оскуолатын учуутала С.З. Голошанов, Дьокуускай куорат 9 №-дээх оскуолатын старшай баһаатайа Л.Г. Зорина, Дьокуускай куорат 10 №-дээх оскуолатын учуутала М.Г. Завьялова уонна бу оскуола дириэктэрэ В.Я. Ботвин бааллар эбит.
Походтар 69 кыттыылаахтара геологоразведчиктар идэлээх сойуустарын Киин Кэмитиэтин уонна ССРС геологиятын уонна сирин баайын харыстыыр министиэристибэтин Бочуотунай грамоталарынан наҕараадаламмыттар. Олор истэригэр 22 оскуола оҕолоро уонна учууталлар бааллар.
Хаандыга орто оскуолатын геологическай этэрээтэ, Дьокуускай куорат 10 №-дээх оскуолатын үөрэнээччитэ Витя Бишаев, Амма орто оскуолатыттан Светлана Максимова ЫБСЛКС КК Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыттар.
Дьабыыл (Мэҥэ Хаҥалас) оскуолатын туристарын этэрээтэ Хааччытта бөһүөлэгин тулатыгар баар 19 күөл уутун химическэй састаабын чинчийбиттэр. Икки күөлгэ эмиэ туһаныллыан сөптөөх бадараан баара биллибит.
Төхтүр (Мэҥэ Хаҥалас) оскуолатын туристарын этэрээтэ 7 күөл уутун чинчийбиттэр уонна 2 сиргэ 50 тыһыынча кубическай метр саппаастаах кирпииччэ буорун булбуттар.
Атамай (Горнай) оскуолатын этэрээтэ Сииттэ үрэҕин сүнньүгэр таас чох сытар сирин булбуттара уонна мамонт уҥуоҕун хостообуттар.
«Үс сайын устата (1962-1964 сс.) Киин геологосъемочнай экспедиция «Сир баайын көрдөөһүн» диэн походу тэрийиитинэн Амма, Мэҥэ Хаҥалас, Уус Алдан, Орджоникидзевскай, Нам уонна Горнай оройуоннарыгар 1344 үөрэнээччилэр 137 этэрээттэрэ 7128 км сири сылдьыбыттар. 66 сиргэ 13 араас көрүҥнээх сир баайын, 86 күөллэр ууларын чинчийэн 16 эмтээх бадарааннаах, туустаах уулаах күөллэри, 6 сиргэ мамонт кыыл уҥуохтарын буллулар. Бу Саха сирин геологтарыгар улахан көмө буолар», – диэн И. Кычкин «Бэлэм буол» хаһыат 1965 сыл от ыйын 8 күнүнээҕи нүөмэригэр суруйбут.
***
Эдэр туристар оччолорго ыытар улахан үлэлэрин киһи сэргии ааҕар. Билигин эдэр туристары итинник киэҥ хабааннаахтык түмэ тардар, оччотооҕу үлэ үлэтин уопутун туһанар кыахтаахпыт дуо?
кэскил14.ру