Улуустааҕы «Снежный барс» байыаннай-спортивнай оонньуу анал байыаннай дьайыыга олохторун толук уурбут дьоруойдарбыт, оскуолабыт выпускниктара – гвардия рядовойа Айаал Чичигинаров уонна минометнай расчет хамандыыра Николай Макаров сырдык кэриэстэригэр, кинилэр үтүө ааттарын үйэтитиигэ ананна.
Айаллаах Николай оскуола эрдэхтэриттэн көхтөөх, улаатан да баран дьон-сэргэ туһугар үлэлии-хамсыы сылдьыбыттара. Дойдуларын чиэһин көмүскүүр кэм тирээн кэлбитигэр бастакынан туруммуттара.
Семен Иванович Никитин, сүрүн суудьуйа, майор:
– «Снежный барс» күрэхтэһии оскуола оҕолорун иитиигэ олус туһалаах диэн этиэххэ наада. Мин тус бэйэм сүүрбэччэ сыл «Снежный барс» күрэххэ уонна «Юнармия» хамсааһыҥҥа хамандыыр быһыытынан сылдьыбытым. Оҕолорбут маннык күрэхтэргэ кыттан сүрдээх элбэҕи ылыналлар. Байыаннай сыаналыыр комиссияҕа үлэлиир кэммэр оҕолор армияҕа баралларыгар атаарар этим. Кинилэр, аармыйаттан кэлэн бараннар, миигин көрүстэхтэринэ үөрэ-көтө махтанааччылар. «Оскуолаҕа сылдьан ылбыт билиибитин аармыйаҕа туһанныбыт» диэн этээччилэр.
Уопсайынан, Чурапчы оҕолоро байыаннай-спортивнай күрэхтэргэ ситиһиилээхтик кытталлар. Үс сыл субуруччу бастаан турардаахпыт. Эдэр ыччаттар эмиэ үчүгэйдик күрэхтэһэллэр. Кэлин арготехническай колледжка икки сыл бэлэмнии сылдьыбытым, онно эмиэ бастаабыппыт. Быйыл иккис миэстэни ыллылар.
Юрий Михайлович Слепцов, Чурапчы гимназиятын дириэктэрэ:
– Биһиги улууспутугар бу күрэх олус суолталаах. Бастатан туран, бэлиэтиэхпин баҕарабын, күрэх улуустааҕы түһүмэҕиттэн кынат анньынан Чурапчыбыт оҕолоро өрөспүүбүлүкэ уонна бүтүн дойду таһымыгар ситиһиилээхтик кытталлар, бэйэлэрин үрдүктүк көрдөрөллөр.
Иккиһинэн, быйылгы күрэх анал байыаннай дьайыыга бэйэлэрин сырдык тыыннарын толук уурбут выпускниктарбыт Айал Иванович Чичигинаров уонна Николай Николаевич Макаров сырдык ааттарыгар ананна. Уолаттарбыт биһиги гимназиябыт истиэнэтигэр үөрэнэн, сүрдээх элбэҕи билэн-көрөн, үөрэн-көтөн оҕо оҕо курдук улаатаннар, бэйэлэрин улуустарын сайдыытыгар тус кылааттарын киллэрэн, улуус салалтатыгар күүскэ үлэлээннэр, бэйэлэрин специалист быһыытынан үчүгэйдик көрдөрбүттэрэ. Дойду үрдүнэн буола турар алдьархайга бэйэлэрин норуотун, ыччаттарын уонна патриотическай санааларынан инники тутан анал байыаннай дьайыыга барбыттара, дьоннорун-сэргэлэрин туһугар сырдык тыыннарын толук уурбуттара.
Уолаттар төрөппүттэрин, учууталларын уонна кинилэр бииргэ үөскээбит табаарыстарын кытары алтыһан, санаа атастаһан, кинилэр үтүө холобурдарынан биһиги иитиллиэхтээхпит диэн өйдөбүл оҕолорбутугар хаалыа диэн эрэнэбит. Манна даҕатан этиэм этэ, биһиги улууспут ыччата, саха ыччата эт-хаан өттүнэн сайдан, патриотическай тыыны иҥэринэн, бэйэлэрин норуотун историятын, култууратын уонна өй-санаа, доруобуйа өттүнэн чэгиэн-чэбдик буоллахтарына биһиги ыччаттарбыт инникилээх буолуохтара диэн эрэнэбин.
Ирина Саввична Соловьева, дириэктэри научнай үлэҕэ солбуйааччы, Айал Иванович Чичигинаров кылааһын салайааччыта:
– Айал Чичигинаров уонна Николай Макаров анал байыаннай дьайыыга сырдык тыыннара быстыбыта. Быйылгы күрэхтэһии биһиги гимназиябыт выпускниктарыгар анаммыта олус сөптөөх диэн ааҕабын. Оскуола оҕолоро бу күрэххэ сылдьаллара олус кэрэхсибиллээх. Коля уонна Айал биһиги саамай киэн туттар үөрэнээччилэрбит этэ. Ол курдук, кинилэр спорт буоллун, олимпиада буоллун, күрэхтэһии буоллун, уопсастыбаннай үлэ да буоллун, барытыгар көхтөөхтүк кытталлар этэ. Сүүс бырыһыан үөрэппит учууталлара, бииргэ үөрэммит оҕолоро, бары бу этиигэ сөпсөһөллөр диэн этиэххэ наада. Кинилэр оскуоланы, үрдүк үөрэҕи ситиһиилээхтик бүтэрэннэр улуустарыгар специалист быһыытынан кэлбиттэрэ. Олус бэриниилээхтик, айымньылаахтык үлэлээбиттэрэ. Бииргэ үлэлээбит коллегалара үчүгэй баҕайытык ахталлар.
Соторутааҕыта гимназияҕа кинилэр ааттарын үйэтитэр стендэ арыллыбыта. Инникитин кинилэргэ анаан үйэтитии уруоктары ыытыахпыт. Бу курдук, биһиги кинилэри өйдүү-саныы сылдьыахпыт.
Күрэххэ Чурапчы улууһун оскуолаларыттан 11 хамаанда кыттыыны ылла. Барыта 8 түһүмэх буолла. Бастакы күнүгэр автоматы ыһыыга, хомуйууга, байыаннай хаамыыга уонна ырааҕы ытыыга күрэхтэстилэр. Иккис күҥҥэ уопсай физическэй бэлэмнэнии уонна военизированнай эстафетаҕа күөн көрүстүлэр. Күрэх саамай умнуллубат түгэнинэн – хорсун быһыыланыы уруога буолла.
Түһүмэхтэри кэтээн көрөммүт, күрэххэ бэйэлэрин кыанар, эт-хаан өттүгэр сайдыылаах оҕолор кытталлар эбит диэн түмүккэ кэллибит. Оҕолор, хамаандалар чилиэттэрэ, олус үчүгэйдик бэлэмнэнэн кэлбиттэр.
Хас биирдии түһүмэххэ кыайыылаахтар, бастыҥнар быһаарылыннылар. Түмүккэ хамаанданан
улахан оскуолаларга: 1 миэстэ – С.К. Макаров аатынан Чурапчы гимназиятын «Мохсоҕол» хамаандата; 2 миэстэ – Д.П. Коркин аатынан интернат-оскуола «Факел» хамаандата; 3 миэстэ – И.М. Павлов аатынан Чурапчы орто оскуолатын «Память» хамаандата.
Кыра оскуолаларга: 1 миэстэ – Т. М. Каженкин аатынан Арыылаах орто оскуолатын «Бэдэр» хамаандата; 2 миэстэ – Г. Д. Протодьяконов аатынан Алаҕар орто оскуолатын «Мохсоҕол» хамаандата; 3 миэстэ – А. П. Илларионов аатынан Хайахсыт орто оскуолатын «Үрүҥ Уолан» хамаандата.
Кыайыылаах хамаандалар мэтээллэринэн, добун суруктарынан наҕараадаланнылар. Ону таһынан Айал Чичигинаров, Николай Макаров дьиэ кэргэттэрин, учууталларын, бииргэ үөрэммит оҕолорун уонна кэллиэгэлэрин аатыттан харчынан анал бириистэр туттарылыннылар.
Нелли АЯНИТОВА, Катя МОНАСТЫРЕВА, VIII кылаас,
«Тумус кыһа» медиа киин, С.К. Макаров аатынан Чурапчы гимназията
Хаартыскалары манна көрүҥ: https://vk.com/album-217282117_309691683