Саха сирин Судаарыстыбаннаһын күнүнэн Маар орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ нэһилиэкпит Баһылыга Дмитрий Николаевич Егоровы кытта көрсүстүбүт.
— Убаастабыллаах Дмитрий Николаевич, Саха Судаарыстыбаннаһын күнүнэн эҕэрдэлиибит уонна нэһилиэк дьаһалтатын үлэтин кылгастык сырдатыаххыт дуо?
— Нэһилиэк дьаһалтатын сүрүн үлэтэ нэһилиэнньэ, нэһилиэк олохтоохторун туһугар араас ньымалары киллэрэн дэриэбинэ олоҕо чэпчээтин диэн сыаллаах соруктаах барар. Араас ньыманы барытын таарыйар, кыратыттан кырдьаҕаһыгар тиийэ болҕомто ууран үлэлиэхтээхпит, ол курдук доруобуйа харыстабыла, үөрэҕирии, культура, тутуу, тыа хаһаайыстыба, олох бары хайысхатыгар болҕомто ууран нэһилиэк сайдыытыгар инники былааннарбытын ырытан үлэлиибит. Уопсайынан нэһилиэк сайдарыгар, олохтоохтор, оҕолорбут тустарыгар кэскиллээх үлэни барытын былааннаан ыытабыт
— Бу күннэргэ салайар органнар быыбардара буолан ааста, биһиги нэһилиэккэ куоластааьын хайдах ааста?
— Государственнай Думаҕа партия уонна депутааттары талыы буолла. Биһиги нэһилиэктэн быыбардааччы испииһэгинэн 531 киһи баарыттан улахан аҥаара быыбарга тахсан 351 киһи быыбарга кытынна. Партийнай списогынан талыыга “Биир ньыгыл Россия” партия элбэх куолаһы ылан кыайда – 154 киһи, 43,8%; иккис миэстэҕэ 135 киһи куоластаах — 38,4% КПРФ таҕыста. Биир мандаттаах испииһэгинэн куоластааһыҥҥа уопсайа 350 киһи куоластаата, биир бюллетень буортуламмыт, “Биир ньыгыл Россия” партия кандидата Петр Витальевич Шамаев 131 киһи куолаһы ылан 37,42% кыайда. “Сиэрдээх Россия” кандидатыгар Тумусов 64 куолас бирэн 18.2% ылла. Атын партияларга аҕыйахтыы куолаһы биэрбиттэр. Уопсайынан орто көрдөрүүлээхпит, оройуон, республика көрдөрүүтүн кытта тэҥ соҕус куоластаахпыт.
— Биһиги нэһилиэк кыстыкка бэлэмэ хайдаҕый? Хочуолунай ремонун үлэтэ төһө барда, хочуолунайдар оттуктарын хааччылыылара хайдаҕый?
— Биһиги нэһилиэккэ уопсайа түөрт хочуолунай баар – икки хочуолунайы ОДьКХ тэрилтэтэ үлэлэтэр, икки хочуолунайы чааһынай тэрилтэ “Арыылаах” үлэлэтэр. «Арыылаах” тэрилтэ Ньурбатааҕы техникум хочуолунайын өрөмүөнүн уонна саҥа оһох туруоран бүтэрдэ уонна ОДьКХ хочуолунайдарыгар былааннаах өрөмүөн буолла. Хочуолунайдар уопсайынан да эргэрдилэр, балаһыанньабыт уустук соҕус буолан саҥа оһохтор кэлбэккэ эргэлэри өрөмүөннээн оттон олоробут. Чоҕунан хаччыллыыбыт 100% баар. Кыстыкка бэлэммит.
— Кыһын иһэр уубутунан хаччылыыбыт хайдах буолуой, холуодьас үлэтэ тохтуур түгэнигэр, ууннан хааччылыы хайдах быһаарыллыан сөбүй?
— Холуодьаспут уутун саппааһа аччаан турарын бары билэбит, былырыын кыһын эмиэ кыра кыһалҕалары көрсө сылдьыбыппыт. Биһиги тыа дьоно буоларбыт быһыытынан, кыһыммыт кэллэҕинэ муус ылыытыгар күүскэ ылсыахпытын наада. Планеркаларга тэрилтэ салайааччыларыгар, депутааттарга этэн турабын, холуодьаспут уута лаппа аччаатаҕына биһиги бэлэм буолуохтаахпыт диэн, муус турдаҕына нэһилиэнньэ күүстээхтик муус ылан иһэр ууну хаһааныан наада.
— Оттоһун былаана туолла дуо?
— От былаана биһиги нэһилиэккэ орто. Биһиги оттуур сирбит кыһалҕалардаах, тоҕо диэтэргит инники сылларга Дьөҥкүүдэ эбэ биэрэгиттэн оттоон олорбут буоллахпытына, кэнники сылларга угут дьыллар кэлэннэр Дьөҥкүүдэ эбэбит уута тахсан оттуур сир кыһалҕата буола сылдьыбыта. Үһүс сылбытын туоруоруллубут былааны толоробут, ол курдук биһиги сыллааҕы былааммыт 1200 тонна. Дьон кыһалҕаттан атын нэһилиэккэ баран оттоон, от атыылаһаннар кыстыгы туоруур оппутун 100% булунан олоробут, ол курдук 1400 тоннаны бэлэмнээтибит.
— Биһиги нэһилиэкпититтэн анал байыаннай дьайыыга кытта сылдьааччыларга туох көмө миэрэлэрэ баалларый?
— 2022 с. саҕаланыаҕытан анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар, дьонноругар, дьиэ кэргэттэригэр туох баар кыахпытынан көмөлөһөбүт, ньэһилиэгинэн үп-харчы хомуйан ыытабыт, ас-үөл тэрийэн баһыылкалыыбыт, отторун-мастарын, кыһын муус тэйиитэ да буоллун, дьиэ ис-тас үлэтигэр тэрилтэлэр, нэһилиэнньэ бары күүс-көмө буола олоробут.
— Кэлэн иһэр 9-с Саха сирин норуотун спортивнай оонньууларыгар бэлэмнэнии хайдах баран иһэрий?
— Биһиги нэһилиэк саамай улахан делегацияны — Дьокуускай куорат делегациятын көрсүөхтээх. Бэлэмнэнии үлэтэ 2024 сылтан саҕаламмыта, хаарбах дьиэлэри көтүрүү, сопхуос саҕаттан быраҕыллыбыт тимирдэри, улахан бөхтөрү хомуйуу, тиэйии-таһыы, дьиэлэр уһаайбаларын ис-тас өттүн ыраастааһын. Быйылгыттан көҕүрдүү үлэтэ саҕаланна. 40 талах мас олортубут: 20 талаҕы Ньурбатааҕы техникум олбуоругар, 20 талаҕы культурабыт киинин уһаайбатыгар олортубут. Маны таһынан, бу күһүн сибэккии череноктарын рассадалаан олордон аны саас тэрилтэлэринэн тыыраммыт федеральнай трасса кытыытыгар олорор ыалларбыт, тэрилтэлэрбит тас көстүүлэрин сибэккинэн тупсарыахтаахпыт. “Формирование современной городской среды” диэн федеральнай программаҕа кытта сылдьабыт, иккис этабын аастыбыт. Билигин үһүс этапка конкурснай хамыыһыйа бэрэбиэркэлии сылдьар. Ол түмүгэ биллиэхтээх. Конкуруһу аастахпытына «Зона отдыха в виде амфитеатра үрэхпит ньуурун үрдүнэн оҥоһуллуохтаах.
— Дмитрий Николаевич, нэһилиэк олоҕун-дьаһаҕын билиһиннэрбиккэр махтал. Инникитин ситиһиилээх үлэни баҕарабыт.
Көрсүһүү кэмигэр Бастакылар хамсааһыннарын «Мы — граждане России” бырайыагын чэрчитинэн Дмитрий Николаевич 14 саастарын туолбут үөрэнээччилэргэ Россия гражданиннара буолбуттарын туоһулуур дөкүмүөннэрин — пааспардарын туттарда.
Маар орто оскуолатын “Юла” медиакиин эдэр кэрэспэдьиэннэрэ, Ньурба