Муус устар 22 күнүгэр Владимир Ильич Ульянов-Ленин — большевиктар партияларын тэрийбит, Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин төрүттэспит, 20 үйэ биир бөдөҥ политическай деятелин төрөөбүт күнэ. Сэбиэскэй кэмҥэ бу күнү дьон бары олус киэҥник бэлиэтииллэрэ: ол саҕанааҕы кэм үөрэнээччилэрэ октябрёнокка, пионерга киирэллэрэ, күүрээннээх субуотунньуктар буолаллара. Ахтыылартан, дьон кэпсээниттэн иһиттэххэ, куораттар, оройуоннар, дэриэбинэлэр күөстүү оргуйан олороллор эбит: олбуордарга, дьиэлэргэ, массыына кузовтарыгар плакат, лозунг бөҕө ыйанар, дьон-сэргэ бары күргүөмүнэн субуотунньуктуу тахсар эбит.
1970 сыллаахха В.И.Ленин төрөөбүтэ 100 сылыгар анаан “Бэлэм буол” хаһыакка “Володя Ульянов дневнигэ” диэн аһыллыбыт. Манна бүтүн өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн туйгун үөрэнээччилэр, активист оҕолор бу балаһаҕа киирэр чиэскэ тиксибиттэр. Биһиги, Дьокуускай куоратын 17 нүөмэрдээх орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ биһиги оскуолабытыгар ол кэминээҕи дьоруойдары көрдүүргэ санаммыппыт. Оннук киһинэн оскуолабыт төрөппүтүн – Дарбасова Светлана Дмитриевнаны кытта кэпсэттибит.
— Үтүө күнүнэн Светлана Дмитриевна, бэйэҕит туһунан кылгастык билиһиннэриэххит дуо?
— Мин ХИФУ-га А.Е.Кулаковскай институтугар научнай сотруднигынан уонна Өрөспүүбүлүкэтээҕи лиссиэй -интернакка нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин учууталынан үлэлиибин. Педагогическай наука кандидатабын.
— Эһиги хас сыллаахха “Бэлэм буол” хаһыакка “Володя Ульянов дневнигэ” диэн балаһаҕа бэчээттэнэн тахсыбыккытый?
— Мин чуолкайын соччо өйдөөбөппүн. Арааһа 6 кылааска үөрэнэ сылдьан тахсыбытым буолуо дии саныыбын. Таатта улууһугар (уруккута Алексеевскай оройуон диэн) П.А.Ойуунускай аатынан Чөркөөх орто оскуолатыгар үөрэнэр кэмнэрбэр этэ.
— Бу дневникка киирэргэ оҕоттон туох ирдэнэр этэй?
— Бу дневниккэ туйгуннук үөрэнэр оҕолору эрэ таһаараллар этэ. Дневник диэн үөрэххэ сыһыаҥҥын көрдөрөр биир сүрүн тутаах кэриҥ буолара.
— Билигин хас да сыл ааспытын кэннэ бу бэчээттэнэн тахсыбыт балаһаны өйдөбүнньүк курдук бэйэҕитигэр илдьэ сылдьаҕыт дуо?
— Хас биирдии оҕо ситиһиитэ төрөппүт үөрүүтэ, киэн туттуута буолар. Онон мин кыра эрдинээҕи үөрэххэ ситиһиилэрим, ол иһигэр “Бэлэм буол” хаһыакка тахсыбыт ыстатыйам билигин үөскээбит дьиэбэр, төрөппүт дьоммор баар буолуохтаах.
— Ыстатыйа тахсыбытын кэннэ бэйэҕит уонна бииргэ үөрэнэр оҕолоргут, учууталлар хайдах ылыммыттарай?
— Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр хаһыакка бэчээттэнэн тахсыбыппын наһаа истиҥник саныыбын, бииргэ үөрэнэр оҕолорум уонна учууталлар холобур оҥостоллоро, хайҕаабыттарын өйдүүбүн.
— Владимир Ильич Ульянов- Ленин туһунан билиҥҥи оҕолор тугу да билбэттэр. Кылгастык кини туһунан сырдатыаххыт дуо?
— Владимир Ильич Ленин Арассыыйаҕа Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин аҕалбыт киһинэн буолар. Инники батталлаах монархическай тутулу — ыраахтааҕылаах Арассыыйа былааһын уларытан, боростуой крестьяннар уонна рабочайдар былаастара туругурарын ситиспитэ. Боростуой норуот хас да сыл батталга олорбуттарын төрдүттэн уларытан саҥа сүүрээннэри киллэрбит киһи. Ону таһынан, кинини аҥардас вождь, революционер эрэ диир тутах, кини сүрдээх улахан үөрэхтээх киһи этэ, ол курдук, үгүс философскай, социальнай, политическай, экэнэмиичэскэй үлэлэри суруйбута.
— Билиҥҥи үйэ кэнчээри эдэр ыччатыгар тугу баҕарыа этигитий?
— Элбэхтик спордунан дьарыктанан, эт-сиин өттүнэн сайдыылаах, чөл туруктаах, чэгиэн доруобуйалаах буоллуннар. Эрдэттэн сыал-сорук туруорунан, инникитин туох идэлээх дьон буолалларын толкуйдаан, сөбүлүүр идэлэрин баһылыырга дьулуһалларыгар, үөрэхтэригэр кыһаллалларыгар баҕарабын. Уонна саамайа диэн үтүө санаалаах дьон буолалларыгар, куһаҕан дьаллыкка ылларбат, ийэ тылларынан саҕарар-иҥэрэр, Ийэ дойдуларын таптыыр, киэн туттар дьон буолан үүнэн тахсалларыгар баҕарабын.
Гоголева Нарыйаана, Третьякова Туйаара, 9 кылаас үөрэнээччилэрэ, “Сайдын” медиакиин юнкордара.