Оскуолабыт олоҕор саҥа, сонун уонна олус дириҥ ис хоһоонноох тэрээһин буолан ааста. Бу күн сири-уоту, айылҕаны кытта ситимниир, үтүө үгэстэри үйэтитэр уонна сиэрдээх быһыыны өрө тутар «Утум» диэн ааттаах аҕам саастаах кырдьаҕастары кытта көрсүһүү уонна холбоһуктаах үлэ күнэ үрдүк таһымнаахтык ыытылынна.
Бу көрсүһүү икки сүрүн чаастан турар. Оҕолорго да, кырдьаҕастарга да умнуллубат сырдык өйдөбүлү хаалларда. Намчы сибэкки курдук эбээлэрбит улахан кылаас кыргыттарыгар уонна уолаттарыгар анаан ис дууһаларыттан тахсар үтүө, сырдык алгыс тылларын эттилэр, кэлэр кэскиллэрин арчылаатылар. Ону тэҥэ бэйэлэрин кыһамньылаах илиилэринэн оҥорбут дьикти кэрэ оҥоһуктарын быыстапкалаан, оҕолорго уран тарбахтарын кистэлэҥнэрин арыйан көрдөрдүлэр. Үүнэр көлүөнэ ытык дьон үлэлэрин улаханнык сэргээтэ, үөрэ-көтө билистэ.
Бу кэмҥэ үлэ үөһүгэр сылдьыбыт улахан кылаас уолаттара оскуолабыт эр дьонун кытары сомоҕолоһон, туһалаах суолу толордулар. Кинилэр оскуола таһынааҕы хаары ыраастаан, харыстаныы (баһаарынай) ааннарын суолун бүтэһигэр диэри астык гына күрдьэн кэбистилэр. Бу үлэ уолаттарга бэрээдэги, эппиэтинэһи уонна эр киһилии хорсун быһыыны уһуйар үтүө холобур буолла.
Бу тэрээһин аҕам саастаах дьоммут уонна эдэр көлүөнэ икки ардыгар сылаас ситими, өйдөһүүнү уонна бэйэ-бэйэҕэ ытыктабылы өссө күүһүртэ. Кырдьаҕастарбыт үөрэх уонна иитии суолугар үктэммит оҕолорбутугар бэйэлэрин муударас үөрэҕин уонна уопутун хааллардылар, оттон уолаттарбыт бэйэлэрин үлэлэринэн дьиҥнээх көмө буоллулар. «Утум» тэрээһин оскуолабыт иһин сылаас сырдыгынан сыдьаатта.
Ыҥырыыннан кэлбит ытык мааны ыалдьыттарбытыгар, күүс-көмө буолбут хорсун уолаттарбытыгар өссө төгүл улахан махтал.
Кэскил14.ру
Н.И. Прокопьев аатынан Хатыы орто оскуолата