Олунньу 27-28 күннэригэр Чурапчы улууһун Хадаар нэһилиэгэр ыытыллыбыт «Развитие моей малой Родины» (РММР) стратегическай дьылабыай оонньууга кыттыыны ыллыбыт. Хадаар нэһилиэгин тэрилтэлэригэр сылдьан үлэни-хамнаһын көрдүбүт.
Хадаарга нэһилиэк сайдар киинэ диэн баар эбит. Куорат дьиэтиттэн туох да уратыта суох икки этээстээх таас дьиэҕэ киирэн, баһылык солбуйааччытын Перизат Бакболотовна Дьячковскаяны көрүстүбүт.
– Бу кииҥҥэ олохтоох дьаһалта, модульнай библиотека, тренажердаах спорт саала баар. Нэһилиэнньэҕэ сайдыытыгар анаммыт киин буолар. Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин «Тыа сирин территориятын комплекснай сайдыыта» программатынан тутутллан олорххо киирбитэ. Нэһилиэкпит урукку баһылыга Иван Гаврильевич Васильев саҕана оҥоһуллубут бырайыак 2022 сыллаахха олоххо киирбитэ. Билигин манна 15-тэн тахса спортивнай секция үлэлиир. Бу киин арыллан эбии саҥа үлэ миэстэлэрэ тахсан, нэһилиэк олоҕор саҥа сүүрээннэри киллэрдэ, – диэн кэпсиир баһылык солбуйааччыта.
Билигин өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн бюджет кыччаан турар буолан, Хадаар нэһилиэгин дьаһалтата эбии харчыны киллэриигэ федеральнай программаларга, граннарга, субсидияларга болҕомтотун күүскэ уурар эбит.
– Ааспыт сылга нэһилиэк тэрилтэлэриттэн, НКО-тан Граҥҥа кыттыыга 13 сайаапканы ыыппыппыт. Ол түмүгэр оскуолабыт икки бырайыага федеральнай куонкуруска кыайбыта. Ол курдук биирэ – «Живые голоса ветеранов» диэн бырайыактара култуурунай көҕүлээһиннэргэ Арассыыйа Президенын фондатын Гранын ылбыта, иккистэрэ – «Место Силы» бырайыак Тимченко фондатын Граныгар. Дьаһалта өттүттэн Граҥҥа кыттар дьоммутун күүскэ өйүүбүт, – диэн кэпсээтэ Перизат Бакболотовна.
Хадаарга оскуола үөрэнээччилэрэ кытта Граҥҥа бырайыак суруйууга интэриэстээхтэр эбит.
– Хадаар орто оскуолатын үөрэнээччитэ Айаал Никонов «бэйэм мастарыскыайбын арыйар баҕа санаалаахпын» диэн биһиэхэ этэн, тэҥҥэ бырайыак суруйан, 14-тэн 15-гэр диэри саастаах «Россмолодежь» куонкуруһугар кыттыбыппыт, – диэн кэпсиир Перизат Бакболотовна.
Бу киин киириэҕиттэн нэһилиэк олохтоохторо спордунан дьарыктаналлара улааппыт, спорка көрдөрүү да ону туоһулуур. Кэнники кэмҥэ Хадаар спорка ситиһиитэ үгүс. Холобур, ММА көрүҥэр бастакы спорт маастара Владислав Егорович Софронов Хадаар ыччата буолар. Хадаар оскуолатын 10-с кылааһын үөрэнээччитэ Айтал Григорьев чэпчэки атлетикаҕа Россия чемпиона. Норуоттар икки ардыларынааҕы “Азия оҕолоро” спортивнай оонньуу кыттыылааҕа Владимир Герасимов Россияҕа мас тардыһыытын чемпиона.
Нэһилиэк сайдар киинигэр сылдьар кэммитигэр Хадаар олохтооҕун Петр Петрович Лукины көрсөн кэпсэттибит.
– Аатыгар да этиллэрин курдук, кырдьык, сайдыыны түстүүр бэртээхэй дьиэлэнэн абыранныбыт. Киһи бөҕөтө манна сылдьар. Секция барыта үлэлиир. Спордунан да дьарыктанаҕын, таарыччы бибилэтиэкэҕэ тахсаҥҥын кинигэ, хаһыат да ааҕаҕын. Мин эмиэ бу төһө да сааһырдарбын бильярдыы, дарстыы кэлэ турабын. Күн аайы да сылдьабын диэххэ сөп. Саамай үөрэрим диэн ыччаттарбытын түмэр, спорка көҕүлүүр, – диэн санаатын үллэһиннэ.
Лена Николаевна Ноговицына олохтоох бибилэтиэкэ сэбиэдиссэйэ. Модульнай бибилэтиэкэ 13 №-дээх Егор Афанасьевич Борисов аатынан архыып-бибилэтиэкэ филиала буолар. Ол иһин хас биирдии филиалга курдук, манна эмиэ Е.А. Борисовка анаммыт анал муннук баар. Чурапчы хас биирдии бибилэтиэкэтигэр маннык муннук баар эбит.
Лена Николаевна олохтоохтор бибилэтиэкэҕэ элбэхтик сылдьалларын бэлиэтээн эттэ. Орто саастаахтар зарубежнай литератураны ааҕаллар, аҕам саастаахтар сахалыы уус-уран кинигэлэри ордук сэргииллэр эбит. Валентин Егоров киниигэлэрин, Николай Якутскай «Төлкөтүн» ордороллор. Кыра саастаахтар олоҥхону, тэттик хоһооннору ааҕаллар. Оскуола оҕолоро саха, нуучча литературатын уроуктарыгар барар айымньыларын кинигэлэрин көрөллөр.
Бибилэтиэкэҕэ алта игровой компьютер, 3D принтердаах оборудование баар. Маны таһынан абонеменнары, сурунаалы түмэр анал хостоох. Онно барыта сылларынан сааһыланан тураллар. Олунньу ыйга уопсайа 8 тэрээһини былааннаан ыыппыттар. Сыл устата бибилэтиэкэ 5 тыһыынча киһини хабар былааннаах. Ол иһигэр электроннай саайты көрүү эмиэ киирэр эбит.
Нэһилиэк улуус историятыгар бибилэтиэкэ улахан болҕомтотун уурар. Ол курдук Хадаары Хадаар гыммыт 9 Герой-Ийэҕэ, Чурапчы айар куттаах дьонун аймньыларыгар анаммыт туспа полкалар балалар. Улуус историятын кэпсиир кинигэлэр туспа тураллар. Маны таһынан общественнай түмсүүлэри кытта күүскэ үлэлиир эбит.
Ити курдук Хадаарга аатыгар эппиэттиир, дьон өйүн-санаатын, этин-сиинин сайыннарар олус үчүгэй киин баарын бэйэбит да көрөн астынныбыт.
«Развитие моей малой Родины» (РММР) туһунан С.К. Макаров аатынан Чурапчы гимназиятын «Тумус кыһа» медиа-киин юнкордарын (сүрүн фотограф Полина Пинигина) хаартыскаларын бу сигэнэн киирэн көрүҥ https://vk.ru/album-217282117_309110787
Эльза ПРИБЫЛЫХ, Х кылаас, Арианна АБРАМОВА, VII кылаас
М.Н. Готовцев аатынан Танда орто оскуолата, Уус Алдан
Валерия Готовцева видеота, ХI кылаас