Г.И. Чиряев аатынан Бүлүү 1-кы нүөмэрдээх оскуола дириэктэрэ Валентина Семеновна Степанова, РФ үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, наставнига саҥа үөрэх дьылыгар оскуола үлэтин-хамнаһын туһунан сиһилии кэпсээтэ.
Саҥа үөрэх дьылыгар туох саҥа сүүрээн, уларыйыы баарый?
— Быйыл, 2026-2027 сыллаах үөрэх дьылыгар, өрөспүүбүлүкэ биир саамай кырдьаҕас, Бүлүү 1-кы нүөмэрдээх оскуолатыгар 374 оҕо үөрэнэр. Олортон 5-с кылааска 54 үөрэнээччи оскуола боруогун атыллаата, 52 оҕо ситии-хотуу аттестаатын ылардыы үөрэнэ сылдьаллар. Быйылгы былааммытыгар хас да саҥа сүрүн хайысхалар, үгүс уларыйыылар уонна хамсааһыннар бааллар. Ол курдук, быйылгы үөрэх дьылыгар 5-с кылаастарга «Россия духовно-нравственнай культурата» (ДНКР) диэн саҥа предмет киирдэ. Маны таһынан, «Олохтоох буолуу уонна Ийэ дойдуну көмүскээһин олоҕо» (ОБЗР) диэн предмекка икки модулунан — «Олох куттала суох буолуутун уонна Ийэ дойдуну көмүскээһин төрүттэрэ» уонна «Начальнай байыаннай бэлэмнэнии» — уруоктарга үөрэниэхтэрэ. Арассыыйа Президенэ В.В. Путин учууталлары өйүүр уонна кинилэр статустарын үрдэтэр уурааҕар олоҕуран, оскуолабытыгар улахан үлэ барыаҕа. Биһиги оскуолабыт ити саҥа сүүрээннэри олоххо киллэрсэн, көхтөөхтүк үлэлииргэ-хамсыырга бэлэм.
Эдэр уонна уопуттаах учууталлар икки ардыларыгар бэйэ-бэйэҕэ көмөлөһүү баар дуо?
-Баай историялаах оскуолабытыгар 11 наставник, оскуола бэйэтин выпускник-учууталлара уонна эдэр исписэлиистэр бааллар. 2018 сыллаахтан бу хамсааһын саҥа тыыннанан үлэтэ салҕанар: уопуттаах наставниктарбыт уонна ветераннарбыт былааннаах үлэлэрин сыл аайы ситиһиилээхтик ыыталлар. Кинилэр эдэр учууталларга аһаҕас уруоктарыгар методическай көмө оҥороллор, бырайыак суруйалларыгар сүбэ-ама буолаллар.
Оскуолаҕа билигин ханнык саҥа бырайыактарга үлэлэһэгитий?
— Оскуолаҕа бэйэбит былааннаах бырайыактарбыт элбэхтэр, үлэбит хайысхата киэҥ. Өрөспүүбүлүкэ, федеральнай таһымнаах бырайыактарга уруккаттан көхтөөхтүк ылсан үлэлэһэбит. Оскуолабытыгар 5 сыллаах инновационнай «Айан аргыс педагогиката» диэн бырайыак ситиһиилээхтик быйыл түмүктэннэ. Маны таһынан, улуустааҕы таһымҥа «Космостар» диэн былаһааккаҕа «Роскосмос» госкорпорацияны кытта бииргэ үлэлэспиппит. Бу бырайыак сыала-соруга – уолаттар техническэй өйдөрүн-санааларын сайыннарыы этэ. Билигин федеральнай таһымнаах «Отечественные беспилотные авиационные системы» диэн бырайыакка үлэлэһэбит, анал куруһуокка уолаттарбыт дьарыктаналлар. Ону тэҥэ, быйылгы үөрэх дьылыгар «Инники кэскил дьоҕурдара» (Навыки будущего) диэн саҥа бырайыак иһинэн оҕолор программирование уонна искусственнай интеллект дьарыгар үөрэниэхтэрэ.
Оскуола сүрүн үлэтэ, инники кэскилэ туохха тирэҕирэрий?
— 2029 сылга оскуолабыт 200 сыллаах үбүлүөйүн бэлиэтиэхпит. Уруккаттан даҕаны уолаттары техническэй өттүнэн иитиигэ-үөрэтиигэ күүскэ үлэлэһэбит. Оскуолабыт Г.И. Чиряев, государственнай уоннай политическай деятель аатын сүгэрин быһыытынан, кини өрөспүүбүлүкэҕэ киллэрбит сайдыы хайысхаларын салгыырга тирэҕирэбит. Тапталлаах оскуолабыт сайдарын туһугар учууталлар, үөрэнээччилэр уонна төрөппүттэр бары биир сыаллаах-соруктаах үлэлиибит. Киэҥ историялаах оскуолабыт үгэстэригэр олоҕуран, хаачыстыбалаах үөрэҕи биэрэн, саҥа толкуйдаах, саҥалыы көрүүлээх, олоххо бэлэмнээх, дириҥ билиилээх кэнчээри ыччаты иитэн таһаарарга дьулуһабыт.
Кэпсэттэ Дима ФЕДОРОВ, VIII кылаас,
Оператор Захар БОТУСОВ, Х кылаас,
Ориентир медиакиин эдэр кэрэспэдьиэнэ,
Г.И. Чиряев аатынан Бүлүү 1- кы нүөмэрдээх оскуолата