Быйылгы сайын миэхэ умнуллубат түгэни бэлэхтээтэ. Биһиэхэ Хабаровскай кыраайтан Аяно-Майскай оройуон Ньылхан бөһүөлэгиттэн аймахтарбыт Алена Трифоновна уонна Валерий Петрович Филипповтар ыалдьыттаан бардылар.
Эдьиийбит Алена аҕата Трифон мин хос эбэм Матрена Егоровна бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Екатерина Егоровна оҕото буолар.
Хос эбэм Матрена Егоровна Солдатова (Карамзина) омугунан эбэҥки. Кини 1919 сыллаахха от ыйын 1 күнүгэр Ньылхаҥҥа төрөөбүт. Хос эһэм Константин Гаврильевич Солдатов 1930-с сылларга Аяно-Майскай оройуоҥҥа учууталлыы барбыт. Онно тиийэн хос эбэбин көрсөн ыал буолбуттар. 1948 сыллаахха хос эһэм дойдутугар Амма улууһун Эмис нэһилиэгэр оҕолорун илдьэ Мая үрэҕинэн устан, көһөн кэлбиттэр.
Хос эбэм төһө даҕаны ынах диэн тугун билбэккэ табалар ортолоругар улааппытын иһин, саха дэриэбинэтигэр кэлэн ынаҕы ыы, хотону көрө үөрэммит. Эмис нэһилиэгэр ньирэй көрөөччүнэн, ыанньыксытынан үлэлээбит. Үлэ Кыһыл Знамята уордьанынан наҕаардаламмыт, Москва куоракка ВДНХ-ҕа бара сылдьыбыт. Бу маны барытын күүстээх үлэтин түмүгэр ситиспит.
Хос эбэм 2002 сыллаахха 83 сааһыгар олохтон туораабыт. 1993 сыллаахха, 45 сыл буолан баран, төрөөбүт дойдутугар Ньылхаҥҥа бара сылдьыбыт. Бу кини олоҕор саамай бэлиэ түгэн эбит. Ол түгэни киниэхэ мин аҕам, хос эбэм сиэнэ Владимир Анатольевич Солдатов бэлэхтээбит.
– Эбээ дойдутун ахтарын, саныырын көрө сылдьар этим. Хаһан эрэ улааттахпына, эбэбин дойдутугар хайаан да илдьэ сылдьыам диэн ыра санаалаах этим. Ол баҕа санаабын толорон, 1993 сыллаахха лесохранаҕа үлэлии сылдьан, Уус Майанан Ньылхаҥҥа илдьэ сылдьыбытым. Эбээ саамай үөрбүтэ диэн төрөөбүт эбэҥкитин тылынан кырдьаҕастары кытта кэпсэппитэ уонна «эбэҥким тылын хата, умнубатах эбиппин» диэн наһаа астыммыта, – диэн кэпсиир аҕам Владимир Анатольевич Солдатов.
Хос эбэм дойдутун Ньылхан бөһүөлэгин туһунан аймахтарбыттан элбэҕи биллим. Оройуон кииниттэн 200 км ыраах турар. 800-кэ киһи олорор диэтилэр. Оскуола, детсад барыта баар. Онно тымныы, тулата барыта хайа уонна тыа. Онно олохтоох дьоннор бултууллар, балыктыыллар, таба иитэллэр эбит. Хабаровскайтан нэдиэлэҕэ биирдэ самолет көтөр.
Ыраахтан кэлбит аймахтарбытын кытта Амма өрүскэ сөтүөлээтибит, Амма кэрэ айылҕатын көрдүбүт уонна дьэдьэммитин кэһии гынан биэрдибит.
Мин улааттахпына хос эбэм дойдутугар Ньылхаҥҥа хайаан да тиийэ сылдьыам.
Диана СОЛДАТОВА, III «А» кылаас,
В.Г. Короленко аатынан Амма 1 №-дээх орто оскуолата