Биһиги оҕолорбут Н.Е. Мординов-Амма Аччыгыйа аатынан «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһатын кытта медиа хайысхаҕа күүскэ үлэлэһэллэр, ыстатыйа суруйа, видео уста, хаартыскаҕа түһэрэ үөрэнэллэр. Онон төрөппүттэр оҕолорбут медиаҕа хайдах үлэлииллэрин бэйэбитинэн билээри-көрөөрү ыстатыйа суруйарга, видео устарга холоннубут.
Биһиги оскуолабыт хорсун пионер Сима Сергеев аатын умнубат. Сэбиэскэй кэмтэн хаалбыт үгэспитин – пионерскай хаалтыстаах биир тэҥ форманы көлүөнэлэри ситимнээн илдьэ кэллибит. Хадаар оскуолатын биир уратыта – ити.
Оҕолор оскуолаҕа тэҥ форманы кэтэллэрин төрөппүттэр биһириибит. Тоҕо?
Бастакынан, оҕо оскуолаҕа үөрэнэ барарыгар, форматын кэттэҕинэ, үөрэнэ барар турукка киирэр. Тугу кэтэбин диэн таҥас-сап сыымайдаабат, хаппырыыстаммат. Форматын кэттэ – үөрэнэргэ бэлэм.
Иккиһинэн, биир тэҥэ форма төрөппүт хармааныгар охсубат, өйүн-санаатын атыҥҥа сынньыбат. Оскуола туруорар ирдэбилинэн, оҕоҕор сөптөөх форманы ыллын, оҕо ону кэттэ, үөрэнэ барда.
Үсүһүнэн, оскуола биир тэҥ форманы ирдиирэ сөп. Биир тэҥ форма кими да чорбоппот – биир оскуола үөрэнээччилэрэ буолалларын туоһулуур.
Маны таһынан, оҕону эстетическай өттүнэн иитиигэ, бэрээдэк, эппиэтинэс диэҥҥэ эмиэ туһалаах. Ханна да сырытталлар ханнык оскуола буолаллара биир тэҥ формаларынан көстөр, биллэр.
Кистэл буолбатах, уопсастыбаҕа киһи социальнай туругун таҥаһыттан-сабыттан көрөн сыаналыыллара баар көстүү – кыанар, кыммат, үчүгэй, орто, куһаҕан диэн. Оскуолабытыгар биир тэҥ фома ирдэнэрэ итинник кыһалҕаны үөскэппэт буолан, уопсастыбаҕа баар кэккэ ыарахаттары, мэһэйдэри туора хаамарга эмиэ көмөлөөх диэн этиэхпитин сөп.
Оҕо күннээҕи олоҕун улахан аҥарын оскуолаҕа доҕотторун кытта атаарар. Биир тэҥ формалаах буолан, кини бэйэтин саастыылаахтарын кытта тэҥҥэ сылдьар, бэйэтин соҕотох курдук санаммат. Билиини-көрүүнү ыларыгар усулуобуйа үөскүүр, атыҥҥа аралдьыйбат.
Онон биһиги санаабытыгар, тэҥ форма оскуоланы түмэр, үөрэх, оскуола сыаннаһын өйдөтөр, эппиэтинэһи үрдэтэр. Оскуола туспа уратылаах, суоллаах-иистээх туспа тэрилтэ буоларын чорботон бэлиэтиир.
Яна КЛИМОВА, Саргылана СОФРОНОВА, Иван НОЕВ,
С.Д. Флегонтов аатынан Хадаар орто оскуолатын төрөппүттэрэ, Чурапчы
Саргылана Софронова видеота
Хаартыскалар оскуола ВК хаанаалыттан