Ньурбатааҕы судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическай тыйаатырга 30-ча сыл бэриниилээхтик үлэлээбит «Килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл кавалера, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин, ССРС култууратын уонна култуура үлэһиттэрин профсойууһун Бочуотунай грамоталарын хаһаайына, «Туйгун үлэтин иһин» ССРС култууратын бэлиэ хаһаайына, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа, Ороһу нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, үлэ бэтэрээнэ Дмитрий Егорович Иванов-Артыыс Миитэрэй быйыл ахсынньы 25 күнүгэр төрөөбүтэ 90 сыла туолар.
Кини 2005 сыллаахха Ороһуга тэрийбит норуот тыйаатырын иһинэн үлэлиир «Доҕордуулар» оҕо тыйаатырын салайааччыта Михайлова Нина Никитична, Г.Г. Николаев аатынан Ороһутааҕы култуура киинин үлэһиттэрин уонна Ньурба тыйаатырын көҕүлээһиннэринэн олунньу 6 күнүгэр Ньурба тыйаатыра тэриллибитэ 60 уонна Дмитрий Егорович төрөөбүтэ 90 сылларыгар анаммыт оҕо тыйаатырын куруһуоктарын салайааччыларын, оҕолорун түһүлгэтэ тыйаатыр «66-с устуудьуйа» кыра саалатыгар буолан ааста.
СӨ норуодунай артыыһа, Ньурба тыйаатырын түмэл хоһун салайааччыта Валентина Пантелеймоновна Николаева, тыйаатыр худуоһунньуга Дарья Тартакынова уонна Анисья Колесова норуокка биллибит Дмитрий Иванов айар үлэтин көрдөрөр хаартысканан быыстапканы туруордулар.
Бу күн айаннаан кэлээт, Ороһулар бастаан Ньурбатааҕы оҕо научнай-техническэй дьоҕурун сайыннарар кииҥҥэ педагогтары кытта көрсөн киин үлэтин билистилэр. Тыйаатырга артыыстары көрүстүлэр, артыыска Анисья Колесова ыыппыт экскурсиятын сэҥээрдилэр, араас сылларга үлэлээбит тыйаатыр диэйэтэллэрин туһунан элбэҕи биллилэр.
Сэттэ куруһуок, устуудьуйа оҕолорун, салайааччыларын — барыта алта уонтан тахса кыттааччыны түмпүт тэрээһини Н.Н. Чусовской аатынан Антоновка орто оскуолатын иһинэн үлэлиир «Айуу, чэ» тыйаатыр устуудьуйатын үөрэнээччилэрэ уус-уран ааҕыыларынан арыйдылар.
Валентина Николаева бииргэ үлэлээбит кэллиэгэтин Дмитрий Егорович туһунан кэпсээтэ: «Д.Е. Иванов 1958 с. Үөһээ Бүлүү тыйаатырыгар ананан үлэлээбитэ. Мин онус кылааһы бүтэрэн баран, Үөһээ Бүлүүтээҕи судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическай тыйаатырыгар үлэлээбитим. Оччотооҕуга директорынан Андриан Семенович Слепцов, режиссерынан Георгий Парфенович Алексеев үлэлээбиттэрэ. «Күөх Көппө» оруолугар Дмитрий Егорович оонньоон турар. 1957 с. Москваҕа Саха сирин култууратын, ускуустубатын күннэрэ буолбутугар кыттыыны ылбыта. 1966 с. Ньурба тыйаатырыгар режиссёр көмөлөһөөччүтүнэн үлэтин саҕалаабыта. 1967 сылтан артыыһынан ананан, барыта 80-тан тахса испэктээккэ оонньообута. Кини ырыаһыт этэ, ордук патриотическай ырыалары хото ыллыыра. Кэргэнинээн Анисия Гаврильевна Хамаровалыын 3 оҕону төрөтөн дьоллоохтук олорбуттара. Оҕолоро бары төһүү үлэһиттэр, оҕо-уруу тэнитэн ньир-бааччы олороллор».
СӨ үтүөлээх артыыһа Майя Петровна Слепцова: «Дмитрий Ивановы кытта бииргэ үлэлээн ааспыппыт. Кини толорор уобараһын бэриллибит тылтан уратытык чочуйан, туспатык тупсаран саҥаран, кэпсээн көрөөччүлэргэ тиэрдэрэ. Уоһун чорботон олорон бэрт түргэнник, баллырҕаччы гримнэнэр идэлээҕэ. Тыйаатыр артыыстарын кытта биир тэҥник уопсай тылы булан үлэлиир дьоҕурдааҕа».
Ороһутааҕы норуодунай тыйаатыр иһинэн үлэлиир «Доҕордуулар» оҕо тыйаатырын кыттааччылара Ш. Перро «Золушка» («Күлчээнэ») остуоруйатын көрдөрдүлэр. Ньурба оройуонун оҕо тыйаатырын кэллэктииптэрин икки ардыларыгар ыытыллар «Мүчүк» көрүү бэстибээл туһунан Ньурбатааҕы 3-с нүөмэрдээх алын сүһүөх оскуола директоры иитэр үлэҕэ солбуйааччыта Тимофеева Марфа Андреевна кэпсээбитин кыттааччылар сэргии, сонурҕуу иһиттилэр. 2001 сыллаахха тэрийбит «Айуу, чэ» тыйаатыр устуудьуйатын үлэтин туһунан салайааччы, СӨ култууратын, ыччат бэлиитикэтин туйгуна Матвеева Нюргуяна Владимировна билиһиннэрдэ. Тыйаатыр салайааччыларын, оҕолорун түһүлгэтигэр кыттыыны ыллылар Ньурба тыйаатырын иһинэн үлэлиир «АРТик» устуудьуйа салайааччыта, тыйаатыр артыыската Лазарева Вера Семеновна, Ньурбатааҕы 3-с нүөмэрдээх оскуола «Мүчүк» куруһуогун кыттааччылара, салайааччы, тыйаатыр артыыската Герасимова Сайыына Егоровна, Степан Васильев аатынан Ньурбатааҕы элбэх хайысхалаах гимназия «Сата» тыйаатыр куруһуогун салайааччыта Тобонова Сандаара Игоревна, «Ньурба эрэлэ» оҕо уопсастыбаннай тэрилтэтин иһинэн үлэлиир «Эрэл кыымнара» тыйаатыр устуудьуйатын салайааччыта Захаров Дьип Павлович.
“Мин дөкүмүөннэрим” Ньурбатааҕы МФЦ салайааччыта Капитонова Наталья Афанасьевна Пушкинскай каарта туһунан кэпсээтэ уонна тутатына биир оҕоҕо каартаны государство өҥөтүн нөҥүө оҥорон биэрэн үөртэ. Артыыс маастарыстыбатыгар дьарыктары Станислав Потапов аатынан Убайаан орто оскуолатын «Экспрессия» тыйаатыр куруһуогун салайааччыта Роман Семенов ыытан оҕолору кэрэхсэттэ. Н.Н. Чусовской аатынан Ньурбатааҕы техническэй лицей ахсыс кылааһын үөрэнээччитэ Таисия Михайлова В.П. Ларионов аатынан эдэр чинчийээччилэр 30-с өрөспүүбүлүкэтээҕи «Инникигэ хардыы» кэмпириэнсийэтигэр «Четыре поколения сцены: эволюция актерского искусства Нюрбинского театра» үлэтинэн үһүс истиэпэннээх дипломант буолбут үлэтин сиһилии кэпсээтэ. Кини кулун тутар ыйга ыытыллар Москваҕа Бүтүн Арассыыйатааҕы конференцияҕа кыттарга мэктиэлэммит.
Эҕэрдэ нүөмэрдэрин «АРТик» устуудьуйа кыттаааччыта Увар Тихонов, “Мүчүк” куруһуоктан Лукьян Данилов, Геннадий Филиппов бэлэх ууннулар. Тыйаатыры сэҥээрэр оҕолор билсиһэн, ыытыллыбыт оонньууларга көхтөөхтүк кыттан, хаартыскаҕа түһэн, үөрэн-көтөн тарҕастылар. Үөһээ Бүлүү улууһун Ороһу нэһилиэгиттэн Гаврил Гаврильевич Николаев аатынан сынньалаҥ киин директора Докторова Кристина Ивановна, Д.Е.Иванов-Артыыс Миитэрэй аатынан норуот тыйаатырын режиссера Акимова Розалия Леонидовна, И.Е. Иванов-Ороһуунускай аатынан модельнай библиотека үлэһитэ Котоконова Екатерина Константиновна кыттыыны ыллылар.
«Доҕордуулар» оҕо тыйаатырын куруһуогун оҕолоро, Ороһутааҕы сынньалаҥ киин үлэһиттэрэ Ороһу оскуолатын директорыгар Никонов Прокопий Устиновичка, суоппар Антонов Василий Васильевичка, Ньурба тыйаатырын бары үлэһиттэригэр, Д.Е. Иванов оҕолоругар махтанабыт.
Сахабыт сирэ — тыйаатыр эйгэлээх дойду. Төһөнөн тыйаатыр ускуустубата сайдыылаах да, оччонон дойдубут дьоно үлэҕэ-үөрэххэ дьулуурдаах, олоҕо уйгулаах, кэнчээри ыччата кэрэҕэ тардыһыылаах буолар.
Бу тэрээһинтэн саҕыллан инникитин тыйаатыр салайааччыларыгар, оҕолоругар көдьүүстээх, санаа атастаһыылаах тэрээһиннэр ыытылла туралларыгар баҕарабыт.
Нина Михайлова, Д.Е. Иванов-Артыыс Миитэрэй аатынан норуот тыйаатырын иһинэн үлэлиир «Доҕордуулар» оҕо куруһуогун салайааччыта.
Мария Семенова, Ньурбатааҕы судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическай тыйаатырын литэрэтиирэҕэ-драматургияҕа чааһын салайааччыта.
keskil14.ru