Аҕыйах ахсааннаах саха норуотугар Аҕа дойду Улуу сэриитэ өтөрүнэн өрүттүбэт охсууну оҥорбута. Омукпут чэгиэн өттүлэрэ сэриигэ барбыттара. Мин хос эһэм, Пахомов Василий Андреевич, уот сэриини ааспыт бэтэрээн, 1915 сыллаахха Чурапчы улууһугар төрөөбүтэ.
Гвардия ефрейтора, Аҕа дойду сэриитигэр 1942 с. бэс ыйыгар ыҥырыллыбыта. Бастаан саппаас чааска минометчик идэтигэр үөрэммитэ. Сэрии инники кирбиитигэр 53-с корпус 294-с минометнай полкатыгар кыттан киирбитэ.
Курскай Орловскай Тоҕой сэриитигэр, Белгород куорат аттыгар маҥнайгы сүрэхтэниитин ылбыта. Белгородскай уобалас, Украина территорияларын босхолоон, салгыы бырааттыы Европа государстволарын сирин-уотун ньиэмэс талабырдьыттартан ыраастаспыта.
1944 с. атырдах ыйын 15 кунугэр ыараханнык бааһырбыта. Госпитальтан үтүөрэн тахсан салгыы инники кирбиигэ киирбитэ.
Саха хорсун уола өстөөҕү бэйэтин арҕаҕар — Берлиҥҥэ тиийэ эккирэтэн тиийбитэ. Берлини ылсыбыта. Улуу Кыайыы өрөгөйүн манна көрсүбүтэ.
Саха хоһуун буойуна «Кыһыл Сулус» орденынан, «Хорсунун иһин», «Бойобуой үтүөлэрин иһин», «Берлини ылыы иһин», «Варшаваны босхолооһун иһин» мэтээллэрдээх, кыайыы-хотуу кынаттанан дойдутугар 1946 с. демобилизацияланан төннүбүтэ.
Пахомов В.А. 1965 с. бэс ыйын 6 күнүгэр ыыппыт суругуттан:
«Ытыктабыллаах төрөөбүт дойдум дьонноро, Кытаанах кырдьаҕастара уонна эдэр комсомоллар, пионердар, коммунистар эһиги барыгыт ааккытыгар анаан ааспыт Аҕа дойду сэриитин кытыылааҕа, төрөөбүт дойдум колхоһугар уонна салайар састаабар үлэлээбит кырдьаҕас коммунист Пахомов Василий Андреевичтан эҕэрдэ туттарарбын көҥүллээн.
Мин 1942 с. бэс ыйын 22 күнүгэр Аҕа дойдуну көмүскүүр сэриигэ барбытым. Таатта райвоенкоматынан ыҥырыллан. 1943 с. дьиҥнээх кырыктаах кыргыыһыыга киирбитим Белгород куорат таһыттан саҕалаан Берлиннэ тиийбитим, Берлинии ааһан Пемплин диэн куоракка тиийэ сылдьбытым. Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии хонуутугар сылдьан Кыһыл Сулус орденынан, 6 төгүл медалларынан наҕараадаламмытым. Онтон дойдубар эргиллэн кэлэн баран БСТХБ кыттыбытым, 2 төгүл медаль ылан турабын. Саха АССР Бочуотунай Грамотатын 3 төгүл ылан турабын…».
Пахомов Василий Андреевич бойобуой наҕараадалара билигин Саввин аатынан Чурапчытааҕы история уонна этнография музейыгар көрдөрүүгэ тураллар. Хос эһэм Василий Андреевич салайар уонна дьону түмэр ураты талааннааҕа. Сэрии кэнниттэн дойдутугар кэлэн колхозка бригадирынан ананар. Үлэтигэр үрдүк ситиһиилэрин иһин дойду тэбэр сүрэҕэр Москва куоракка ВДНХ быыстапкатыгар кыттар. Илиитигэр дьоҕурдаах буолан дьиэ-уот тутуутунан дьарыктанар. Оҕолоругар уонна сиэннэригэр ураты истиҥ сыһыаннааҕа. Хос эһэм үтүө олоҕу олорон 1984 сыллаахха олохтон туораабыта.
Эрэл Заболоцкий,
Томтор орто оскуолатын 6 кылааһын үөрэнээччитэ
Өймөкөөн