Саха сиригэр олохтоох омуктар тимири уһааран туһаммыттара биһиги эрабыт иннинэ III эбэтэр, V саҕаламмыта диэн учуонайдар быһаараллар. Тааһы уулларан тимири уһааран уонна тимиринэн уһанан, араас сэби-сэбиргэли оҥостон туһаныы аан маҥнай бу сүҥкэн арыйыыны, саҥаны айыыны оҥорбут омуктар олохторугар, кинилэр сайдыыны-үүнүүнү ситиһиилэригэр олус улахан оруолу ылбыта биллэр.
История докумуоннара бигэргэтэллэринэн, нууччалар XVII үйэ саҕаланыытыгар Саха сиригэр кэлиилэригэр толору тимир сэптээх-сэбиргэллээх, тимир куйахтаах, элбэх ахсааннаах аттаах сэриилээх норуоту көрсүбүттэр. Бу норуот чулуу дьоно, тимир уустара бэйэлэрин кэмнэригэр тимиринэн уhаныыны үрдүк таhымнаах сайдыыга таhаарбыттар. Онон саха омуга түҥ былыргыттан илдьэ сылдьар дьарыгынан тимир уһаарыта буолар.
Н.Е.Иванов аатын Бөтүҥ орто оскуолатын VIII кылааһын уолаттара (кыл.сал. Наталья Иосифовна Новикова) Амма улууһугар биллэр тимир ууһа Георгий Афанасьевич Олесов–Дьулус Ууска ыалдьыттаатылар. Дьулус Уус элбэх тимир уустар куонкурустарын кыайыылааҕа, кыттыылааҕа. Тимиртэн араас быһахтары, киһи туттар тэриллэрин уонна хомуһу оҥорор эбит. Уолаттарга саха өбүгэ биллэр үнүстүрүмүөнүн— хомус уһаарыытын көрдөрдө. Тимир уус үлэлиир сирин уолаттар сэҥээрдилэр, ханнык ньыманан туттарын билистилэр, оһох хайдах буолуохтааҕын көрдүлэр.
Билигин Георгий Афанасьевич “Дархан Уус” күрэххэ кыттаары утумнаахтык бэлэмнэнэ сылдьар эбит. Уолаттар онон оһоххо хомуһу уһааран көрдүлэр, уокка сымнатан охсон ыллылар. Ураты дьарык буоларын тутан-хабан биллилэр.
Георгий Афанасьевич–Дьулус Ууска улахан күрэххэ кыайыыны, ситиһини баҕарабыт! Аҕа Дойдуну Көмүскээччи күнүнэн эҕэрдэлиибит.
Түгэнинэн туһанан, биһигини өрүүтүн өйөөн-өйдөөн илдьэ сылдьалларыгар, ыраах-чугас киллэрэн аҕалалларыгар көхтөөх төрөппүттэрбитигэр, чуолаан Владимир Владимирович Слободчиковка уонна кылаас салайааччытын солбуйааччыта Артур Михайлович Алексеевка махтанабыт.
Виолетта ИВАНОВА, Юрьяна ГУРЬЕВА,
«Сайдам» медиа киин чилиэннэрэ,
Бөтүҥ, Амма.