Сэтинньи 5 күнүгэр өрөспүүбүлүкэтээҕи медиа-кииҥҥэ Семен Петрович Ковлеков төрөөбүтэ 120 сылыгар аналлаах төгүрүк остуол ыытылынна.
Тэрээһини “Сахабэчээт” генеральнай дириэктэрин сүбэһитэ Валентина Бочонина иилээн-саҕалаан ыытта. Төгүрүк остуолга ыҥырыылаах ыалдьыттар, Семен Ковлеков сиэннэрэ, хос сиэннэрэ кытыннылар, итиэннэ биир дойдулаахтара видео-сибээс нөҥүө быһа холбоннулар.
Семен Петрович Ковлеков 1939-1946 сылларга “Кыым” хаһыат эппиэттиир эрэдээктэринэн, Саха АССР обкомун 1-кы сэкиритээрин көмөлөһөөччүтүнэн, обком инструкторынан, “По ленинскому пути” сурунаал эрэдээктэрин солбуйааччынан, Томпо улууһун “Кыһыл Знамя” хаһыатын эрэдээктэринэн үлэлээбитэ. Москватааҕы суруналыыстыка институтун бүтэрбит үрдүк үөрэхтээх суруналыыс, 1924 сылтан – комсомол, 1931 сылтан – партия чилиэнэ.
“Бу бэлиэ түгэн аны биэс сылынан С. П. Ковлеков 125 сылын бэлиэтииргэ бэлэмнэнии, торумнааһын быһыытынан ыытыллыахтаах, кини туһунан билэрбит кэмчи, ахтыы кинигэлэрэ суохтарын тэҥэ. Онон кэлэр үбүлүөйүгэр архыып докумуоннарын, хаартыскалары, ахтыылары түмэн дьоһуннаах кинигэ таһаарыахха сөп”,
— диэн бэлиэтээтэ Валентина Бочонина.
“Сахачээт” генеральнай дириэктэрэ Ньургуйаана Стручкова:
“Семен Петрович Ковлеков дойду үрдүнэн ыарахан, кытаанах ирдэбиллээх кэмҥэ эҥкилэ суох үлэлээбит ытык бэтэрээммит буолар. Кини аата билиҥҥи да, кэлэр да кэмҥэ хайдахтаах курдук дьон үлэлээн-хамсаан ааспыттарын дьэҥкэтик өйдүүрбүтүгэр үтүө холобур буолар”,
— диэн санаатын үллэһиннэ.
Семен Ковлеков төрөөбүт дойдутун – Томпо улууһун Мэҥэ-Алдан нэһилиэгин – олохтоох дьаһалтатын баһылыгын солбуйааччыта Олимпиада Колодезникова тэрийээччилэргэ махтанан туран, биир дойдулаахтарын аатын киэҥник үйэтитиигэ нэһилиэк дьаһалтата, олохтоохторо баҕалаахтарын уонна бэлэмнэрин биллэрдэ.
“Томпо илдьитэ” хаһыат сүрүн эрэдээктэрэ Ольга Халыева:
“Семен Петрович 1954 сылтан 1955 сыл ахсынньытыгар дылы “Кыһыл знамя” хаһыакка үлэлээбитэ. Ол хаһыат күн бүгүн “Томпо илдьитэ” уонна “Томпонский вестник” диэн аатынан икки тылынан тахсар. Үлэлиир сылларыгар Томпо улууһун оройуоннааҕы кэмитиэтин бюротун чилиэнэ эбит”,
— диэн иһитиннэрдэ.
СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Күлүмнүр аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата Иван Ксенофонтов-Силиги:
“Сүрүн хаһыат эрэдээктэрэ өрөспүүбүлүкэ бас-көс салайааччыларыгар тэҥнэһэрэ. Эдэр сылдьан, кинини кытта алтыспатаҕым эрээри, “Кыым” оҕонньотторо кэпсэтэллэрин истэр этим. Ону сиһилии суруйан хаалбатахпыттан кэмсинэбин. Ол эрээри саха суруналыыстыкатын аксакала Григорий Нынныров кини туһунан сиһилии, олус истиҥ уочарканы суруйан хаалларбыта”,
— диэн туран, уочарканы ааҕан иһитиннэрдэ.
Норуодунай суруйааччы Сэмэн Тумат:
“Ковлеков үлэлээбит кэмэ олус ыарахан, тыйыс сыллар этилэр. Сэрии, сут кэмэ. Оннук кэмҥэ кини дьон-өйүн санаатын сөпкө салайан, түмэн, кыайа-хото туппута. 1944 сыллаахха дьон санаатын көтөхпүт, маҥнайгы кыайыы ыһыахтарын көҕүлээбит сүдү үтүөлээх киһи. Оччолорго “Кыым” идеология сүрүн күүстэриттэн биирдэстэрэ буоллаҕа. Инникитин кини олоҕун, үлэтин чинчийии үлэтэ барыахтаах”
— диэн эттэ.
Семен Петрович Ковлеков кэргэнэ – Мария Гаврильевна Бурцева – саха дьахталларыттан маҥнайгы идэтийбит суруналыыс. Кинилэр Москватааҕы суруналыыстыка институтугар үөрэнэ сылдьан билсэн, холбоспуттар.
“Чолбон” сурунаал сүрүн эрэдээктэрэ Гаврил Андросов оччотооҕу “Кыһыл ыллык” сурунаал редколлегиятыгар кини эмиэ баарын, Маайа диэн аатынан кэпсээн суруйарын, Анна Неустроеваны, Анастасия Сыромятникованы кытта бииргэ үлэлээбиттэрин туһунан сырдатта.
Семен Ковлеков аймах-билэ дьоно тэрийээччилэргэ дириҥ махталларын этэн туран, махтал суруктары, өйдөбүнньүк бэлэхтэри туттардылар.
Семен Петрович Ковлеков күүрээннээх үлэтэ – идэҕэ эҥкилэ суох бэриниилээх, ирдэбиллээх, кыһамньылаах буолуу үтүөкэннээх холобура. Кини албан аата, үлэтэ-хамнаһа сиһилии үөрэтиллиэх, бар дьон билиитигэр, киэҥ араҥыаҕа тахсыах, тарҕаныах тустаах.
Алексей БОРИСОВ
Виктор ЭВЕРСТОВ хаартыска түһэриитэ
Кэскил14.ру