Олунньу 20 күнүгэр Майа сэлиэнньэтин олохтоохторугар олус суолталаах тэрээһин — Саха Өрөспүүбүлүкэтин ситэриилээх былааһын 2025 сыллааҕы үлэтин отчуота буолла. Дьон-сэргэ толору саалаҕа мустан, бырабыыталыстыба ааспыт сыллааҕы үлэтин түмүгүн иһиттилэр, бэйэлэрин ыйытыыларын биэрдилэр уонна санааларын үллэһиннилэр.
Бу күн өрөспүүбүлүкэ олохтоохторугар барыларыгар олус суолталаах. Бырабыыталыстыба отчуота диэн дьон уонна былаас икки ардынааҕы аһаҕас кэпсэтии, кэскили түстүүр дьоро түгэн. Ааспыт сыл түмүктэрин истэн, ситиһиилэри үллэстэн, кыһалҕалары ырытан, кэлэр сылга саҥа соруктары олоххо киллэрэргэ көмөлөһөр тэрээһин буолар. Бу – былаас дьоҥҥо бэйэтин үлэтин көрдөрөр, отчуоттуур түгэнэ.
Отчуот үлэтин официальнай бөлөҕө:
- Петр Иванович Попов – Саха Өрөспүүбүлүкэтин экономикаҕа миниистирэ;
- Саргылаана Георгиевна Матвеева – Саха Өрөспүүбүлүкэтин сыана бэлиитикэтин судаарыстыбаннай кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы;
- Сахаяна Александровна Бугаева – Саха Өрөспүүбүлүкэтин тутууга миниистирин солбуйааччы;
- Аян Вячеславович Кириллин – Саха Өрөспүүбүлүкэтин дьиэ-уот хомунаалынай хаһаайыстыбатын миниистирин бастакы солбуйааччыта.
- Олег Олегович Марков – Саха Өрөспүүбүлүкэтин VII ыҥырыылаах Народнай Депутата;
- Иннокентий Иннокентьевич Андросов – оройуоннааҕы дьокутааттар сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ;
- Дмитрий Иванович Тихонов – Мэҥэ Хаҥалас улууһун баһылыга;
- Дмитрий Александрович Игнатьев – «Майа сэлиэнньэтэ» тыа сирин олохтоох дьаһылтатын баһылыгын бастакы солбуйааччыта.
Мэҥэ Хаҥалас улууһугар 2025 сыл түмүктэрэ
Отчуот кэмигэр Мэҥэ Хаҥалас улууһугар 2025 сыллааҕы социальнай-экономическай сайдыыга ыытыллыбыт үлэлэр сиһилии көрдөрүлүннулэр.
- Суол тутуута уонна өрөмүөнэ: улууска суол инфраструктуратын тупсарыыга улахан болҕомто ууруллунна. Дорожнай пуонда нөҥүө 2025 сылга уопсайа 684 мөлүйүөн солкуобай көрүллэн, 30,62 км суол өрөмүөнэ ыытыллынна. Ол иһигэр Бэдьимэ-Сыымах икки ардыгар 4 км суол оҥоһулунна. Майа трассатыгар эмиэ суол өрөмүөнэ ыытыллынна. Конкурс түмүгүнэн эбии 369 мөлүйүөн солкуобай Мэҥэ Хаҥалас улууһугар суол өрөмүөнүгэр көрүллүбүтэ үөрдэр. Сырдык сонунтан биирдэстэрэ: сахалартан бастакы Сэбиэскэй Сойуус дьоруойа төрөөбүт дойдутугар – Сыымахха суол өрөмүөнэ салҕанар. Ону таһынан, улуус нэһилиэктэригэр уулусса сырдатыылара тупсарылыннылар.
- Коммунальнай инфраструктура уонна гаас ситимэ: Мэҥэ Хаҥалас улууһугар коммунальнай хаһаайыстыба сайдыыта кэскиллээх. Ол курдук, 2025 сылга Сыымахха 150 дьиэ, Лоомтукаҕа 200 дьиэ гаас ситимигэр холбонор кыахтаннылар. Бу нэһилиэнньэ олоҕун таһымын үрдэтэргэ улахан суолталаах.
Ону таһынан, Мэҥэ Хаҥалас улууһугар ааспыт сылга 7 хотон тутуллан үлэҕэ киирдэ. Тыа хаһаайыстыбатын өйөөһүн чэрчитинэн «Агростартап» граныгар 3,9 мөлүйүөн солкуобайы Варвара Ивановна Александрова ылла. Өссө сүөһү иитэр дьиэ кэргэн фермаларын сайыннарарга Бэдьимэ нэһилиэгиттэн 8,3 мөлүйүөн солкуобайдаах гран Николай Николаевичка Сергучев бэрилиннэ. Маны таһынан, 2025 сыллаахха сибээс уонна интернет сайдыытыгар эмиэ улахан үлэлэр ыытылыннылар.
Петр Попов дакылаатын кэнниттэн олохтоохтортон үгүс ыйытыы, этии киирдэ. Дьон бэйэлэрин кыһалҕаларын, баҕа санааларын аһаҕастык эттилэр. Ол курдук, үүт туттарыытыгар ситэ төлөммөтөх харчы хаһан кэлэрин, дьону моторканан Өлүөнэ өрүһү туоратарга ылсыбыт «Сулус» тэрилтэҕэ салалта өттүттэн туох өйөбүл баар буолуон сөбүн, муниципальнай үлэһиттэр хамнастара хаһан үрдүүрүн, тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга ханнык бырагыраамалар баалларын, «Саха» НКИХ хаһан 3-с мультиплекска киирэн интернетэ да суох көстөр буоларын, сотору кэминэн Маттаҕа арыллар кырдьаҕастар уонна инбэлииттэр дьиэлэригэр ханнык араҥа дьон ылылларын, өрөспүүбүлүкэҕэ ас-үөл хаачыстыбатын хонтуруолугар, араас омуктар сыһыаннарыгар туох үлэ ыытылларын туһунан ыйыталастылар. Нэһилиэнньэ эбиллэн, толору хааччыллыылаах дьиэ элбээн иһэринэн бөҕү харайыыны бэрээдэктээһин, туттуллубут ууну ыраастыыр тэрил наадатын ыйдылар.
Майаҕа саҥа успуорт саалатын тутуу, орто медицинскэй үөрэх кыһатын арыйыы, Абалаахтааҕы реабилитациялыыр кииҥҥэ анал дьиэ тутуута, «Мүрү» суолу өрөмүөннээһин, доруобуйаларынан хааччахтаах дьоҥҥо социальнай куортам дьиэтин тутуу, Чечня сэриитигэр сылдьыбыт дьоҥҥо анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар тэҥнээх чэпчэтиилэри көрүү, оскуолаҕа Саха сирин устуоруйатын үөрэтиини туспа биридимиэт быһыытынан киллэрии, Майа – Аллараа Бэстээх айан суолугар сүөһү туоруур сиринэн суоппардары сэрэтэр бэлиэни урукку оннугар туруоруу, сэлиэнньэ уотун ситимин саҥардыы, улууска уролог быраас бастайааннай төрүккэ үлэлиирин ситиһии, о.д.а. санаалар этилиннилэр. Оттон Майа сэлиэнньэтигэр иһэр уу хаачыстыбата мөлтөҕүнэн ууну ыраастыыр тэрил хайаан да наада диэн туруорустулар.
Бу курдук аһаҕас кэпсэтии, дьон уонна былаас икки ардынааҕы хардары ситим – дойдубут инники кэскилин, сайдыытын хааччыйар сүрүн тирэх буолар. Дьон олоҕун-дьаһаҕын, үлэтин-хамнаһын, кыһалҕаларын истэн, былаас кинилэр санааларын учуоттаан, инникитин өссө күүскэ үлэлиэҕэ диэн эрэнэбит. Бу үүммүт 2026 сыл – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Култуура сыла. Ол чэрчитинэн бырабыыталыстыба култуура эйгэтин өйөөһүҥҥэ, төрүт үгэстэри үйэтитиигэ туох былааннардааҕый диэн ыйытыыга эмиэ болҕомто уурулунна.
Бу отчуот кэмигэр Майа олохтоохторо өрөспүүбүлүкэ салалтатын кытта быһаччы кэпсэтэн, бэйэлэрин тыын суолталаах боппуруостарыгар хоруйдары ыллылар. Маннык аһаҕас кэпсэтии бырабыыталыстыба үлэтин өссө тупсарарга, дьон баҕатын учуоттааһыҥҥа улахан суолтаны ылар. Бырабыыталыстыба 2025 сыллааҕы үлэтэ Майаҕа эрэ буолбакка, бүтүн өрөспүүбүлүкэҕэ дьон олоҕун тупсарыыга туһуламмытын өссө төгүл көрдөрдө.
Мусьяна Попова, VIII кылаас,
И.Г. Тимофеев аатынан Майа лиссиэйэ.
кэскил14.ру