Тыл — норуот күүһэ, баайа, муудараһа. Баһылай Бырдьахаанап эппитин курдук: «Норуот күүһэ — өйүгэр, өйүн күүһэ — тылыгар». Билиҥҥи кэмҥэ эдэр ыччакка кинигэни, айымньылары умсугуйан туран ааҕыы, суруйааччы тугу этэ, тиэрдэ сатаабытын өйдөөһүн олус улахан кыһалҕа, сорук буолан турара кистэлэҥ буолбатах. Оттон итини быһаарарга, сөптөөх суолу тобуларга тыл үөрэхтээхтэрэ, учууталлар, биирдиилэн дьон кыһаллаллара харахха быраҕыллар.
Олунньу 13 күнүгэр, Ийэ тыл, сурук-бичик күнүн көрсө, ахсыс төгүлүн ыытыллар Өрөспүүбүлүкэтээҕи “Тыыннаах тыл” кэпсээн ааҕыытын күрэһин сүүмэрдиир түһүмэҕэ П.А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар ыытылынна. Быйыл Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Култуура, Таатта улууһугар Айар ситим сылыгар күрэс түмүктүүр түһүмэҕэ бу күҥҥэ сөп түбэспитэ ордук долгутуулаах буолла.
Таатта, Чурапчы, Амма, Томпо, Уус Алдан, Мэҥэ Хаҥалас, Горнай, Кэбээйи улуустарыттан, Дьокуускай куораттан уопсайа 97 сайаапка киирбититтэн, түмүккэ 56 оҕо кэлэн дьүүллүүр сүбэ иннигэр тахсан кэпсээнин ааҕан иһитиннэрдэ.
Үс саастаах кырачаан кыттааччыттан саҕалаан, оскуола үрдүкү кылааһын үөрэнээччилэригэр тиийэ, оҕолор бэйэлэригэр сөп түбэһэр айымньылары талан, нойосуус үөрэтэн, сыанаҕа тахсан олус итэҕэтиилээхтик ааҕан иһитиннэрдилэр. Ол курдук, улуу Өксөкүлээх Өлөксөй айымньыларыттан саҕалаан билиҥҥи аныгы суруйааччылар айымньыларыгар тиийэ оҕолор чобуотук, кэскиллээхтик аахтылар. Н. Лугинов «Нуоралдьыма чараҥар», Ойуунускай «Барапылаан», Суорун Омоллоон «Бэйэтэ эмтиэкэ», Күндэ «Кии сыта», Амма Аччыгыйа «Сааскы кэм», Николай Чуор о.д.а араас айымньылары иһиттибит.
Күрэҕи иилээн-саҕалаан ахсыс төгүлүн «Таатта» хаһыат сүрүн эрэдээктэрэ Галина Полускина ыытар. Ол туһунан кини санаалара:
«Тыыннаах тыл» күрэх быйыл ахсыс төгүлүн ыытылынна. Аан маҥнайгытын 2019 сыллаахха Таатта улууһун Тыараһа нэһилиэгэр ыытыллыбыта. Күрэх уратытынан диэн оҕолор кэпсээни нойосуус үөрэтэн ааҕан күрэхтэһэллэрэ буолар. Эрдэ оскуола эрэ оҕолоругар аналлаах эбит буоллаҕына, 3-4 сылтан бэттэх уһуйаан иитиллээччилэрин кыттыһыннардыбыт. Бу бырайыакпыт хара маҥнайгыттан П.А. Ойуунускай аатынан Саха тыйаатырын өйөбүлүнэн ыытыллар. Ол курдук, сыл ахсын тыйаатыр аччыгый саалатыгар өрөспүүбүлүкэ араас муннуктарыттан оҕолор кэлэн күөн көрсөллөр. Онон тыйаатырга улахан махталлаахпыт. Быйыл күрэхпит өссө үрдүк таһымнанна диэн бэлиэтиэхпин баҕарабын.
VIII Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Тыыннаах тыл» кэпсээн ааҕыытын күрэһин кыайыылааҕа Амма улууһун Соморсун орто оскуолатын 4-с кылааһын үөрэнээччитэ Айгылаан Васильев буолла. Айгылаан салайааччылара Христина Егоровна Скрябина, Раиса Романовна Егорова үөрэтиилэринэн Софрон Данилов «Икки саха» кэпсээнин олус итэҕэтиилээхтик ис сүрэҕиттэн ааҕан, дьүүллүүр сүбэ туох да мөккүөрэ суох кинини муҥутуур кыайыылааҕынан талла.
Хас бөлөх ахсын үс лауреат, үс дипломан быһаарылынна. Ону сэргэ анал ааттары ыллылар. «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһата аныыр «Сээркээн сэһэнньит» анал аатын Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр орто оскуолатын 7 кылааһын үөрэнээччитэ Алико Митрофанова ылла. Кини аахпыт Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон «Бэйэтэ эмтиэкэ» айымньыта «Бэлэм буол» сурунаалга комикс быһыытынан бэчээттэниэ уонна анимацияланан, ааҕааччы куолаһа таҥыллан тахсыаҕа.
Саха национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа иһинэн ыытыллар «Күн оһуохайа» бырайыак чэрчитинэн «Сосновай бор» оҕо сынньанар-чэбдигирэр киинигэр «Тыынаах тыл» финалистарын 3 бөлөҕүн оҕолоруттан (6, 7, 8, 10 кылаас үөрэнээччилэрэ) 20 оҕо талыллан, 10 хонук устата сырытта. Лааҕыр кэмигэр наставниктарынан АГИКИ актерскай салаатын 2 кууруһун устудьуоннара үлэлээтилэр, оҕолор эрдэттэн бэлэмнэн кэлбит айымньыларын чочуйдулар. Ону таһынан, оҕолор артыыстары, режиссердары, күрэх урукку гран-при хаһаайыттарын кытта көрүстүлэр.
Маннык улуу суруйааччылар айымньыларын, уус-уран тылларын-өстөрүн нойосуус үөрэтэр диэн улахан сыраттан тахсар. Оскуола оҕотугар уонна кини салайааччытыгар бу көннөрү садаача буолбатах диэн өйдүүбүт. Оҕо ааҕар айымньытын аҥардас нойосуус үөрэтэриттэн саҕалаан дьоҥҥо тиэрдэриттэн, туттарыттан-хаптарыттан, артыыстааһыныттан улахан тутулуктаах. Хас эмэ нэдиэлэлээх, ыйдаах үлэ түмүгэ буолар. Билиҥҥи оҕо, эдэр ыччат саха суруйааччылларын айымньыларын ааҕаллара, норуот баайыгар сысталлара олус кэрэхсэбиллээх суол. Маннык бырайыактар элбии, үүнэ-чэчирии, сайда туралларын баҕарабыт.
keskil14.ru