Быйыл биһиги лиссийэбитигэр саахымакка «бум» буолла диэтэхпинэ олох сыыспаппын. Саахыматы олох аргыһа оҥостубут учууталларбыт Людмила Дмитриевна Сысолятина, Ньургун Степанович Соров, Лука Анатольевич Данилов, Акулина Петровна Элякова, Илья Январьевич Павлов, Макаров Никифор Иннокентьевич, Ираида Михайловна Луковцева, Никифоров айгылан Егорович, дириэктэрбит Альберт Семенович Посельскай уонна эдэр педагог Андрей Петрович Ефимов бэйэлэрэ оонньууллар, ону таһынан оҕолорго хас да күннээх күрэх тэрийдилэр.
Биһиги оскуолабыт тэриллиэҕиттэн саахымат үөрэх программатыгар киирэн бу күҥҥэ диэри салҕанар. Бириэмэ хаамыытынан түһүүлээх да тахсыылаах. Күүскэ Василий Иннокентьевич Гоголев директор эрдэҕинэ сайдыы барбыта. Бу кэмнэргэ А.А. Баланов, С.С.Соров курдук саахымаччыттар оҕолору уһуйаллара. Василий Иннокентьевич кабинетыгар куруук саахымат дуоската турааччы. Ол кэмнэргэ этэргэ диэри эбии үөрэхтээһиҥҥэ саахымат «дело святое» кэмнэрэ этэ. Ол курдук, оскуола оҕолоругар саахымат логическай толкуйдааһыны сайыннарар. Саахымат оонньуута оҕо өйүгэр дьэгэһинээн толкуйдууругар, хас биирдии хамсааһыны ырытарыгар, инникини өтө көрөрүгэр үөрэтэр. Билиҥҥи кэмҥэ олус наадалаах сатабылларга: болҕомтону уонна өйгө тутууну тупсарыы, оонньуу кэмигэр оҕо болҕомтотун биир сиргэ түмэргэ, атын туохха да аралдьыйбакка сытыы өйүнэн оонньуу быһыытын өйүгэр тутан сылдьарыгар үөрэтэр.Оттон стратегическай былааннааһын уонна быһаарыы ылыныы – диэн эмиэ билиҥҥи олорор олохпут саамай кылаабынай сатабыллара буоллахтара.
Кыайыылаахтары бөлөхтөрүнэн арааран маннык түмүк таҕыста: Кондратьев Даниил, Сысолятина Вика, Сысолятина Алеся, Неустроев Ярослав, Габышева Лилиана, Луковцев Марк, Аржакова Вика.
Саахыматы үөрэтэргэ үчүгэй тренер наада. Бу барыта эбии үөрэхтээһин нөҥүө барар эбит буоллаҕына, энтузиаст эрэ үлэлиэхтээх. Салалта усулуобуйа тэрийиэхтээх. Дьэ, манна Андрей Петрович Ефимов саахымат алыптаах иэйиитигэр уһуйар. Орто сүһүөх оҕолоро батыһа сылдьаллара ону туоһулуур. Бу күннэргэ саахымат оонньуутугар Саха сирин бастакы Президенэ М.Е.Николаев аатын үйэтитиигэ Өрөспүүбүлүкэбитигэр ВОШ олимпиадата ыытыллыбыта быйыл иккис сыла. Оскуола этабыгар оҕо кыттан сөптөөх баллары хомуйан 6 кылаас үөрэнээччитэ Сысолятина Алеся абсолютнай кыайыылааҕынан тахсан салгыы олунньу ыйга «Школа шахмат» ыытар финалыгар кыттыыны ылар чиэскэ тигистэ.
Ону таһынан, «Открытый турнир по решению шахматных композиций, посвященный ко дню рождения Первого Президента РС(Я) М.Е.Николаева” ыытыллыбыт Өрөспүүбүлүкэбит саахымакка күүстээх оскуолаларын турнирдарыгар 8 кылаас үөрэнээччитэ Марк Луковцев 3 миэстэни ылары ситистэ.
Попов Александр Иннокентьевич, оҕо успуордун оскуолатыгар саахымакка тренера:
«- Таатта лиссиэйигэр куруук саахымакка оскуола иһинэн күрэхтэр буолалларын биһириибин. Учууталлар тус холобурдарынан оҕолору саахымат абыла4ар угуйаллар. Сылын аайы ыытыллар профсоюз күрэҕэр хамаанда туруоран кыайыылааҕынан тахсаллар. Быйылгы күрэххэ кылаабынай судьуйа быһыытынан ыҥырыллан үлэлээтим. Кыттааччы элбээбитин бэлиэтиибин. Кыахтаах оҕолору дьарыкпар ыҥырдым. Биир кэрэхсэбиллээҕэ диэн бу үлэ быстыбакка ситимнээхтик барара буолар. Эдэр кэллиэгэбэр саахымат куруһуогун салайааччытыгар Андрей Петровичка уонна саҥа үлэлээн эрэр эдэр дириэктэргэ Альберт Семеновичка кэскиллээх үлэни баҕарарбын.»
Сысолятина Алеся, кыайыылаах:
«- Мин саахыматынан кыра эрдэхпиттэн дьарыктанабын. Саахымакка дьиэ кэргэнинэн оонньуубут. Ийэм куруук араас күрэхтэргэ кыттар, холобур буолар. Балтым ситиһиилэрэ элбэх, убайым эмиэ оонньуур. Мин бэйэм лиссиэйгэ киирэн бараммын утумнаахтык дьарыктанан саҕалаатым. Быйыл ситиһиилэрим үгүс үлэттэн таҕыста. Оскуолабар дьарыктанар кыах баара олус үчүгэй.»
Ити курдук, эбии үөрэхтээһин нөҥүө, чопчу саахыматы өрө тутуу лиссиэйгэ оҕолору чопчу бэлэмнииргэ интэриэһи үрдэтиигэ туһуланар. Саахымат оҕолорго математикаҕа, физикаҕа уонна да атын точнай билимнэргэ интэриэһи үрдэтэр, өй үлэтин сайыннарыыны күүһүрдэр.
Сиһилии:
Вася Богданов, Дианна Неустроева, А.Е. Мординов аатынан Таатта лиссиэйин 8 кылаас үөрэнээччилэрэ, эдэр кэрэспэдьиэннэр, Ытык Күөл