Дьокуускай куоракка тохсунньу 31 күнүгэр «Сосновый бор» оҕо сынньанар уонна чэбдигирдэр киинигэр ураты суолталаах күн үүннэ. Күүстээх үлэ, саҥа билии уонна айымньылаах көрдөрүү түмүктэрэ таҕыстылар — бүгүн нэдиэлэ устата үлэлээбит бырайыактары көмүскээһин уонна медиа-смена үөрүүлээх сабыллыыта буолла. Бу смена хас биирдии кыттааччыга аныгы медиа эйгэтин кистэлэҥнэрин арыйда, кэскиллээх суолу-ииһи көрдөрдө.
Уопсайа 9 хамаанда тэриллэн, араас омук туһунан тус-туһунан айар сорудахтары толордулар. Хас биирдии хамаандаҕа баай уопуттаах наставник ананан, медиа эйгэтин саҥа баһылаан эрэр оҕолорго сүбэ-ама буоллулар, идиэйэлэрин олоххо киллэрэллэригэр күүс-көмө буоллулар, медиа эйгэтин ирдэбиллэрин билиһиннэрдилэр, кинилэр өйөбүллэринэн оҕолор саҥа билиини дириҥник ылыннылар.
Бырайыактары көмүскээһин олус кэрэхсэбиллээхтик барда. Оҕолор үлэлэрин Амма Аччыгыйа аатынан «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһатын дириэктэрэ Ольга Ивановна Семенова, бас эрэдээктэрэ Татьяна Васильевна Чьямова, Саха сиригэр нуучча общинатын бэрэссэдээтэлэ Екатерина Евгеньевна Егорова, СӨ норуоттар тас сибээстэригэр уонна дьыалаларыгар министиэристибэ национальнай политика Департаменын салайааччытын солбуйааччыта Татьяна Васильевна Парникова уонна сүрүн исписэлииһэ Сайыына Анатольевна Бурнашева дьүүллээтилэр. Ону тэҥэ, «Кэскил» медиа-оскуолаттан кынат анньынан, билигин орто, үрдүк үөрэх кыһаларыгар ситиһиилээхтик үөрэнэ сылдьар устудьуон-эдкордар Вадим Колесов, Гаврил Прокопьев, Эрчим Николаев туспа анал аат толкуйдаан, туйах хатарааччыларын сыаналаатылар.
Худуоһунньуктар хамаандалара биир нэдиэлэ иһигэр уус-уран кэпсээни комикс быһыытынан оҥорорго үөрэнэн, бэйэлэрин көрүүлэринэн уруһуйдаабыттарын көрдөрдүлэр, түмүктэрин билиһиннэрдилэр. Оҕолор бэйэлэрин дьоруойдарын айан, сюжет таҥан, уруһуй нөҥүө кэпсээннэрин тиэртилэр.
Иккис хамаанда «Казах омук уруута» тиэмэҕэ казахтар кыыһы ыал олоҕор атаарар («кыз узаты») үгэстэрин көрдөрдүлэр. Оҕолор бары көхтөөх кыттыыны ылан, оруолларга арахсан, олус истиҥ уруу видеотун көмүскээтилэр.
Үһүс хамаанда татаар суруйааччыта Габдулла Тукай туһунан билиһиннэрдэ. Бу хамаанда олох ураты көрүүлээҕэ харахха тута быраҕыллар. Ол курдук, оҕолор көмүскэниилэрин татаар омугун үҥкүүтүнэн саҕалаатылар, бэл, татаар тылынан хоһоон аахтылар. Оттон видеолара оччотооҕу кэм быһыытыгар-майгытыгар илдьэр олус чаҕылхайдык таҥыллыбыт.
Төрдүс хамаанда тиэмэтэ — нуучча норуотун остуоруйата. Кыттааччылар оруолларга арахсан, «Эриэппэ» остуоруйаны көрдөрдүлэр. Хас биирдии оҕо бэйэтин кыаҕын уурбута таһыччы көстөрүн бэлиэтээтилэр.
Бэһис хамаанда икки тиэмэҕэ үлэлээтэ. Ол курдук, чеченыы биэс бастыҥ аат уонна узбек омук тюбетейкатын туһунан элбэх билиини биэрэр кылгас видеороликтары көрдүбүт. Оҕолор хамаандаҕа аҕыйах да буоллаллар, бэриллибит сорудаҕы сүүс бырыһыан толорон бэркэ көмүскэннилэр.
Алтыс хамаанда Кыргызстаҥҥа оҕо төрөөһүнүн сиэрин-туомун уонна таджик омук пловун туһунан видеоларын көмүскээтилэр. Кыргызтар уонна сахалар оҕо төрөөтөҕүнэ, үгэстэрэ уратылаһарын, оттон плов аһылык дьону түмэр күүстээҕин бэлиэтээтилэр.
Сэттис хамаанда эмиэ икки тиэмэҕэ үлэлээтэ. Кинилэр «Айк уонна Бэл» диэн армян омук номоҕун уонна башкир норуотун национальнай дьоруойа Салават Юлаев тустарынан иһитиннэрии оҥордулар. Бу хамаанда оҥоһуу өйү баһылаабытын көрдөрөн, дьүүллүүр сүбэни даҕаны, көрөөччүлэри даҕаны сөхтөрдө. Ураты көрүүлээх оҕолор мустан, чаҕылхай роликтары устубуттар.
Ахсыс хамаанда халхар диэн ингуш норуотун саамай сүрүн үҥкүүтүн туһунан кэпсээтилэр. Уол хотой, оттон кыыс куба уобараһын кытта сибээстээхтэрин бэлиэтээтилэр. Ону тэҥэ, сыанаҕа бэйэлэрэ эмиэ үҥкүүлээн көрдөрдүлэр.
Тохсус хамаанда алтаай норуотун тиэмэтигэр икки бөлөххө хайдан үлэлээтилэр. Бастакы бөлөх Эл ойын диэн алтаай норуотун төрүт бырааһынньыгын туһунан, бу күҥҥэ олохтоохтор тугу гыналларын сырдаттылар. Оттон иккис бөлөх алтаай иччитин туһунан номоҕу кэпсээтилэр. Сахалары кытта олус майгынныыр култууралаахтарын бэлиэтээн эттилэр.
Хас биирдии хамаанда нэдиэлэ устата бэлэмнэнэн, олус чаҕылхай роликтары көрдөрдүлэр. Кадр, видеону таҥыы, камераҕа саҥарыы кистэлэҥнэрин арыйан, бэйэ-бэйэлэригэр көмө буолан, эн-мин дэһэн кэрэхсэбиллээх бырайыактары оҥорон таһаардылар.
Тэрээһин саамай долгутуулаах түгэнинэн бастыҥнары наҕараадалааһын буолла. Ол курдук, үс бочуоттаах миэстэни ордук үчүгэй үлэлэри көрдөрбүт хамаандалар үллэһиннилэр:
- 1 миэстэ — 3 хамаанда татаар суруйааччыта Габдулла Тукай туһунан үлэтин иһин;
- 2 миэстэ — 7 хамаанда «Айк уонна Бэл» армян омук номоҕо үлэтин иһин;
- 3 миэстэ — 2 хамаанда казах омук уруутун туһунан үлэтин иһин;
Бочоуттаах миэстэлэртэн ураты анал ааттары туттары эмиэ буолла. Екатерина Егорова А.Е. Кулаковскай аатынан норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин аатыттан анал бирииһинэн Лилиана Шестакованы бэлиэтээтэ. СӨ норуоттар тас сибээстэригэр уонна дьыалаларыгар министиэристибэтэ бэйэтин бирииһин Вова Степановка туттарда. Ольга Семенова «Бастыҥ түмээччи» анал ааты Лилиана Поповаҕа туттарда, оттон худуоһунньуктартан Марк Гуляевы бэлиэтээн анал аатынан, бирииһинэн наҕараадалаата. Татьяна Чьямова «Бастыҥ суруксут» анал аатынан Богдан Слепцову уонна Лилия Маркованы бэлиэтээтэ, суруналыыс киһиэхэ олус наадалаах бириистэри туттартаата. Устудьуон-эдкордар туруорбут «Бастыҥ сюжет» анал ааты ылары 3 хамаанда ситистэ. Оттон «Саас» сыһыарыы «Саамай чаҕылхай видео» анал аатынан оҥоһуу өйү баһылаабыт 7 хамаанданы наҕараадалаата.
Түмүккэ Ольга Ивановна оҕо саастан айар үлэнэн умсугуйуу киһини кэскиллээх суолга сирдиирин, медиа-үлэһит диэн олус эппиэтинэстээх идэ буоларын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ. Бу смена оҕолорго саҥа билиини эрэ буолбакка, бэйэ-бэйэҕэ итэҕэйиини, доҕордоһууну, уопут атастаһыытын уонна айар үлэ үөрүүтүн бэлэхтээтэ.
Тиһэҕэр, үгэс быһыытынан, бары бииргэ мустан уопсай хаартыскаҕа түстүбүт. Бу хаартыска «Сосновый бор» лааҕыр сылаас, истиҥ эйгэтин, «Кэскил» медиа-оскуола айымньылаах тыынын уонна биһиги биир сомоҕо буолбуппутун үйэтитэр бэлиэ буолуоҕа.
Смена бүттэ, ол эрээри айар үлэ салҕанар! Бары кыттааччыларга ситиһиилэри, саҥа үрдэллэри баҕарабыт!
Матырыйаалы бэлэмнээтилэр: 9-с хамаанда оҕолоро,
Суруйда: Диана Охлопкова, И.Г. Тимофеев аатынан Майа лиссиэйэ,
Хаартыска: Айсена Тимофеева, И.Г. Тимофеев аатынан Майа лиссиэйэ.
keskil14.ru