Алтынньы 24 күнүгэр Нам улууһун Хамаҕатта нэһилиэгэр биллиилээх график-худуоһунньук, үгүс кинигэҕэ иллюстрация оҥорбут талааннаах иллюстратор, республикаҕа оҕо худуоһунньугунан биллибит Ефим Михайлович Шапошников төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах ахтыы күнэ буолан ааста.
Тэрээһиҥҥэ худуоһунньук кыргыттара Туйаара уонна Екатерина Шапошниковалар; Арассыыйа худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ Петр Романов; Дьокуускайдааҕы художественнай училище директора Александра Неустроева; Арассыыйа суруйааччыларын уонна суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, поэтесса Ольга Корякина-Умсуура; театр уонна киинэ артыыската Зоя Багынанова уонна да атын култуура, үөрэҕирии үлэһиттэрэ ыалдьыттаатылар.
Ахтыы күнэ икки тэрээһинтэн турда. Сарсыарда Е.М. Шапошников аатынан Хамаҕатта орто оскуолатыгар үһүс төгүлүн ыытыллар Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Шапошников ааҕыылара» буоллулар.
«Шапошников ааҕыылара» — икки сылга биирдэ ыытыллар, графикаҕа уонна искусствоҕа сыһыаннаах научнай конференция. Онно оскуола оҕолоро уонна үөрэх үлэһиттэрэ кыттыыны ылаллар.
Конференцияны оскуола дириэктэрэ Константин Константинович Шелковников арыйда:
«Биһиги ыҥырыыбытын ылынан, бу бары кэлбит ыалдьыттарга, экспертарга бука, барыгытыгар итии истиҥ эҕэрдэ!Быйыл, Ефим Михайлович Шапошников 100 сыла буоларын быһыытынан оскуолабытыгар мероприятиялар буола тураллар. Оҕолорго аһаҕас уруоктар, куонкурустар, тэрээһиннэр ыытыллыбыттара. Ону таһынан улуустааҕы уруһуйга уонна гончарнай дьыалаҕа олимпиада ыыппыппыт… Бэйэм ааппыттан, оскуола администрация аатыттан бу тэрээһин үчүгэйдик аастын, оҕолорго элбэҕи биэрдин диэн баҕа санаабын тириэрдэбин».
Ыҥырыллыбыт ыалдьыттар оҕолорго, оскуола үлэһиттэригэр уонна атын ыалдьыттарга анаан эҕэрдэ тылларын эппиттэрэ.
Екатерина уонна Туйаара Шапошниковалар:
«Так как он для нас является отцом и членом семьи, для нас с каждым годом вырастает его ценность, как человека, который работал художником в прошлом столетии в стиле академического реализма. Его работы характерны для того периода. Это настоящая правда, соль земли. Этот человек хорошо знал свою землю, своих людей, своих близких, природы. Он ценил и любил своих земляков. Особенно детей. Потому что времена были сложные, послевоенные. Он знал цену жизни. Любая творческая работа открывает людям креативное мышление. Мы очень счастливы, что у нас есть школа имени Ефима Шапошникова. Счастливы, что дети и преподаватели интересуются его творчеством, продвигают его имя и изучают его наследие».
Ольга Николаевна Корякина-Умсуура:
«Мин 1996 сылтан 2010 сылга диэри «Чуораанчык» уонна «Колокольчик» сурунаал сүрүн эрэдээктэринэн үлэлээбитим.Мин иннибинэ саҕалаабыт дьоннор олус улахан таһымнаах дьоннор этилэр. 1989-1990 сылларга Ефим Шапошников улахан кыыһа Аита Шапошникова үлэлии сылдьыбыт кэмнэрдээх. Оччолорго «Чуораанчык» барыта илиинэн оҥоһуллар этэ. Таҥыллара, уруһуйдууллара… Барыта киистэнэн уонна кыраасканан. 1989 сыллаах тахсыбыт нүөмэргэ «Саха художниктара – оҕолорго» диэн сүрдээх үчүгэй икки балаһа бэриллибит. Ол манна, кини бэйэтэ «Оҕо художнигын бэлиэтээһиннэрэ» диэҥҥэ киирбит эбит: «Оҕо таптала – художникка улахан чиэс. Мин оҕолорго анаан уруһуйдуур художник идэтин баһылаабытым – быдан өрдөөҕүтэ уруккуну-хойуккуну ырыҥылаабат быыка оҕо эрдэхпинэ саҕаламмыт эбит».
Оскуола көрүдүөрүгэр «Кэрэ умсулҕана» айар түмсүү Е.М. Шапошников уруһуйдарын тигии уонна баайыы ньыматынан реконструкциялаан оҥорбут үлэлэрин быыстапкалаата.
Ахтыы күнэ «Түһүлгэ» норуот айымньытын киинигэр салҕанна. Манна «Талаан үрдүккэ-үтүөҕэ ыҥырар, норуокка туһалыыр үрдүк аналлаах» диэн ааттаах уопсастыбаннас мунньаҕа ыытылынна. Ыҥырыылаах ыалдьыттар, оскуола үлэһиттэрэ, нэһилиэк дьоно муһуннулар. Мунньахха Ефим Михайлович төрөөбүтэ 100 сылынан эҕэрдэ тыллара этилиннилэр, кини олоҕун, үлэтин уонна киһи быһыытынан көрүҥүн туһунан ахтыылар буоллулар.
Ефим Шапошников оҕо сааһа Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаланыар диэри олус дьоллоохтук ааспыта. Оҕо эрдэҕиттэн уруһуйдуур баҕата көстөн, ону эһэтэ улаханнык өйөөбүтэ: киниэхэ итэҕэйбитэ уонна көмө киһи буолбута. Ол кэмҥэ кумааҕы аҕыйаҕа, ол иһин Ефим оһоххо уонна хаһыакка уруһуйдуура. Сэрии кэмигэр төрөппүттэрэ өлөн хаалан, салҕыы аймахтарыгар иитиллибитэ. Аймахтара эмиэ кини уруһуйдуур баҕатын улаханнык өйөөбүттэрэ, кини талаанын өйдөөбүттэрэ уонна сайыннарбыттара. Кини олус сэмэй киһи этэ, элбэҕи саҥарарын сөбүлээбэтэ. Доҕордоро саҥалара-иҥэлэрэ аһара элбээтэҕинэ, кини наар саҥаларын кыччата түһэллэригэр көрдөһөрө.
Ефим Шапошников Саха театрга сценографиянан дьарыктаммыта эмиэ ахтыллан ааста. Кини «Наара суох» диэн испэктээк сценографиятын оҥорбута. Худуоһунньук уруһуйун тыла сценаҕа көһөн, испэктээги киэргэппитэ. Декорациялара олус болҕомтолоохтук оҥоһуллубуттара: хас биирдии дэтээл, туох да аһара барыыта суох, сөптөөхтүк таҥыллыбыта. Холобур, халлаан да былыттара — хас биирдиитэ бэйэ-бэйэтиттэн уратылаах, олус кэрэ этэ. Ол үлэ билиҥҥи да киһи хараҕынан көрдөххө саҥатын сүтэрбэккэ киһи хараҕын кэрэхсэтэр. Оннук курдук, Ефим Шапошников Саха театрын историятыгар билигин даҕаны дьон ахтарын курдук дириҥ суолу хаалларбыта. Онтон атын Ефим Шапошников аатын сүгэр уулусса туһунан эмиэ кэпсэттилэр. Уулусса историята, хайдах Ефим Шапошников аата иҥэриллибитэ, гаас уонна электричество холбонуута, уһун кэмҥэ нэһилиэк саамай үчүгэй уулуссата буола сылдьыбыта ахтыллынна.
Ефим Михайлович Шапошников оҥорбут ойуулара бүгүн да биһигини кытта ускуустуба тылынан кэпсэтэллэр. Биһиги кини өйүн-санаатын, айар дьоҕурун ытыктыыбыт уонна айылҕаттан бэриллибит дэгиттэр талаанын иһин махтанабыт. Кини айар үлэтэ ахтыллан, аата ааттанан, сырдык тыына үйэлэргэ сүппэтин!
Кэскил14.ру