Бүгүҥҥү күҥҥэ дьон-сэргэ ыраас, айылҕаҕа чугас бородууктаны ордук сыаналыыр буолла. Сахабыт сиригэр ити ирдэбили толорор биир кэрэхсэбиллээх хаһаайыстыба – «Экоферма Туймаада» – Хаҥалас улууһун Нөмүгү нэһилиэгэр үлэлии-хамсыы сылдьар. Бу ферма туох уратылааҕый, хайдах үлэлиирий, кэлэр кэскилэ тугуй – ол туһунан биһиги ферма үлэһиттэрин кытта кэпсэтииттэн сиһилии билиэхпит.
Ферма олоҕо уонна «Молочный дождик» кистэлэҥэ
Бастакынан, фермабыт күннээҕи олоҕун туһунан Экоферма «Туймаада» бригадира Громова Маргарита Николаевна кэпсээтэ: «Биһиэхэ кыстыкка 586 төбө сүөһү турар, ол иһигэр 320 төбөтө ыанар ынах. Билигин, кыстык кэнниттэн, күн ахсын 230 ынах ыанар. Ууппутун Дьокуускайдааҕы гормолзаводка туттарабыт. Бүгүҥҥү дааннайынан, 2 тонна 400 киилэ үүтү туттардыбыт. Биһиги үүппүтүнэн «Молочный дождик» диэн биллэр бородууктаны оҥороллор.» Көрүҥ эрэ, төһөлөөх элбэх үүтү оҥороллорун! Хас биирдии «Молочный дождик» оҥоһугун кэннигэр Нөмүгү фермердэрин сыралаах үлэтэ сытар эбит.
Аат уларыйыыта – сайдыы саҥа кэрдииһэ
Ферма историятын уонна үлэһиттэрин туһунан Экоферма «Туймаада» делопроизводителэ Гермогенова Мария Григорьевна кэпсээтэ: «Биһиги фермабыт бастаан ОПХ «Покровское» диэн этэ. Онтон 2007-2019 сылларга «Агрофирма Нөмүгү» диэн аатынан үлэлээбитэ. 2019 сылтан «Туймаада Агрохолдинг» бэйэтигэр ылан, аатын «Экоферма Туймаада» диэҥҥэ уларыппыппыт. Нөмүгүтэҕи салаабытыгар 40 киһи үлэлиир. Ол иһигэр 20 үлэһит – ынах иитэр салааҕа (доярдар, бостууктар, түүннү харабыллар). Оттон 5-6 киһи транспортнай салааҕа (трактористтар, суоппардар, ууну хааччыйар суоппар) үлэлииллэр. Ону таһынан, хотоннору, хонтуораны сууйар-сотор, харабыллаах үлэһиттэр бааллар. Хонтуораҕа зоотехник, бригадир, механик, агроном үлэлииллэр. Каникул кэмигэр Ой орто оскуолатын оҕолоро кэлэн үлэлииллэр. Кинилэр толору күн үлэлээбэттэр, ол эрээри хамнастанан, үлэлээн-хамнастаан оҕолорбутун үөрдэбит-көтүтэбит. Уонна күһүн, урожай бырааһынньыгар, махтал суруктарын туттарабыт.» Мария Григорьевна кэпсээниттэн биир дьикти уонна үтүө үгэс баара билиннэ – оскуола оҕолорун үлэҕэ сыһыарыы!
Агроном үлэтэ уонна оҕолору үлэҕэ сыһыарыы
Бу үтүө үгэһи Экоферма «Туймаада» агронома Реева Людмила Федотовна салгыы кэпсээтэ: «Агроном идэтэ диэн, бу саас, айылҕа уһуктубутугар, биһиги үлэбит-хамнаспыт саамай саҕаланар. Бааһыналарга тахсан, бу күннэртэн сиик сабыытыгар үлэлиэхтээхпит, онтон ыһыы, оттооһун, хомуур – оннук бара турар. Кормопроизводствоҕа сүрүн сыалбыт – элбэх, хаачыстыбалаах күөх маассаны, «зеленканы» хомуйан, кыһыны быһа ынахтарбыт аһыыр аһылыктарын бэлэмнээһин. Төһөнөн элбэх, үчүгэй аһылыгы бэлэмниирбититтэн үүтпүт-ыаммыт тутулуктаах. Үүтпүтүн «Молочный дождикка» туттаран, бары хамнастанабыт. Ол курдук үлэлиибит-хамсыыбыт. Быйылгы ыһыыга икки улахан уолу, оскуола оҕолорун, куул сүгэргэ-көтөҕөргө ылаары бэлэмнэнэбит. Онтон ыспыт бурдукпутун сайыны быһа көрүүгэ эмиэ оҕолору ылабыт. Мотоцикллаах уолаттар таах сүүрдэ сылдьыбаттарын хааччыйан, үлэлэтэбит. Сайыны быһа үлэлээн хамнастаналлар, күһүн үөрэнэ баралларыгар таҥастарын бэйэлэрин хамнастарынан ылыналлар. Холобур, былырыын сайын биһиэхэ Григорьев Эрсан үс ыйы быһа наһаа үчүгэйдик үлэлээбитэ. Бэйэм оҕолорбун эмиэ үлэлэтэбин. Кинилэр 5-6 кылаастар буолан, биир киһи оннугар икки оҕону үлэлэтэбин. Хамнастанан Москва куораты көрөн кэлбиттэрэ. Уонна сайын аайы Тимофеев Саша үлэлиир. Кыра эрдэҕиттэн үлэлээн, билигин бэйэтэ улахан тракторист курдук үлэлиир. Учугэйдик үлэлээбит оҕолору тэрилтэ хайҕаан, урожай бырааһынньыгар грамота уонна өйдөбүнньүк бэлэх туттарар.» Людмила Федотовна кэпсээниттэн ферма эдэр ыччаты үлэҕэ сыһыарарга улахан болҕомтотун уурара көстөр. Оҕолор кыра эрдэхтэриттэн үлэҕэ уһуйуллан, үлэ сыанатын билэллэр, хамнастанан, бэйэлэрин баҕаларын толороллор.
Кэлэр кэскили түстүүр эдэр ыччакка!
Экоферма «Туймаада» уопута көрдөрөрүнэн, тыа сирэ – бу барыта кырдьык уонна чэбдик олох. Манна үлэ-хамнас айылҕаны кытта алтыһан барар, хас биирдии ситиһии – дьиҥнээх үлэ түмүгэ. Тыа хаһаайыстыбата – бу былыргы идэ эрэ буолбатах, бу – кэлэр кэскил, дойдубут сайдыытын сүрүн тирэҕэ. Ол кэскили бигэргэтэргэ хас биирдии Саха ытык иэһэ.
Иванна Мордовская, XI кылаас
Илона Шадрина, IX кылаас
«Этин» медиа киин, Ой орто оскуолата, Хаҥалас