Дьокуускай куоракка тохсунньу 23 күнүгэр СӨ Национальнай библиотекатын историческай саалатыгар норуот тапталлаах бэйиэтэ, публицист, тылбаасчыт Иван Васильевич Мигалкин сырдык аатын үйэтитэр «Бар дьоммор истиҥ тапталынан» ахтыы кинигэ сүрэхтэниитэ буолла. Бу кинигэҕэ норуот бэйиэтин туһунан бииргэ төрөөбүттэрин, аймахтарын, доҕотторун, суруйааччылар бэрт иһирэх ахтыылара киирдилэр.
Тэрээһини «Саха сирин суруйааччылара» ассоциация бэрэссэдээтэлэ Олег Сидоров иилээн-саҕалаан ыытта. Бүгүн Иван Мигалкин чугас дьоно, хаан уруу аймахтара, олоҕун араас олуктарыгар тэҥҥэ алтыспыт, бииргэ үөскээбит доҕотторо, үөлээннээхтэрэ, биир идэлээхтэрэ тоҕуоруһа мустан, кинини истиҥник ахтан-санаан аастылар. Көрсүһүүнү Иван Мигалкин төрөөбүт дойдутун Уус Алдан улууһун баһылыга Василий Алексеев эҕэрдэ тылынан саҕалаата:
Бу кинигэ тахсыыта биһиги биир дойдулаахпыт аатын үйэтитиигэ улахан кылаат буолар. Кини суруйан хаалларбыт үлэлэрэ, айымньылара кэлэр көлүөнэ иитиитигэр оруола улахан буолуо диэн бигэ эрэллээхпит.
«Бар дьоммор истиҥ тапталынан» кинигэ бу күн сирин көрөрүгэр сүрүн миэстэни, биллэн турар, «Айар» национальнай кинигэ кыһата ылар. Онон, Иван Мигалкинныын 30-тан тахса сыл тухары бииргэ үлэлэһэн, суруйааччы да, киһи да быһыытынан чугастык билсэн ааспыт түгэннэрин Август Егоров ахтан-санаан ылла:
Иван Васильевич норуот бэйиэтэ буоларын, кырдьык, бүгүҥҥү тэрээһиммит, кинигэ сүрэхтэниитигэр үгүс дьон кэлбитэ эмиэ туоһулуур. Кини киһи быһыытынан хайдах этэй, кимтэн кииннээҕий, туохтан туоралааҕый, кинини туох долгутар этэй диэн ыйытыыларга хоруйу ааҕааччы бу кинигиттэн булар. Иван Мигалкин наһаа махталлаах, сатаан махтанар киһи этэ. Киһи туһунан саамай үтүө өйдөбүл кинигэҕэ баар дии саныыбын.
«Олохтон туораабыт суруйааччы, бэйиэт кинигэтин биһирэмигэр саала тобус-толору киһи мустара сэдэх соҕус буолааччы», — диэн этиинэн биир идэлээҕэ норуот бэйиэтэ Наталья Харлампьева бэйэтин ахтыытын саҕалаата. Ол курдук, литератураҕа иккиэн хайдах киирбиттэрин, Иван Мигалкин бастакы суруйууларын, бастакы сэминээрдэрин туһунан истиҥник саныырын биллэрдэ:
Кини дьон ортотугар быстах да кэмҥэ кэлэн аастаҕына, киһи өйүгэр-санаатыгар хаалар курдук чаҕылхайдык көстөрүн бука бары билэбит. Иван Мигалкин Семен Даниловы холобур оҥосторо. Литератураҕа кини курдук киһи сирдээн киллэрбитин, алҕаабытын, күүс-көмө буолбутун, сүбэлээбитин үрдүктүк тутара.
50 тахса сыл билсибит доҕоро, тыл билимин дуоктара Василий Илларионов аан бастаан Иван Васильевичтыын хайдах билсэн, салгыы олоҕун тиһэх суолугар диэри алтыспытын ахтан-санаан ылла. Кинигэ бэркэ табыллыбытын, үрдүктүк сыаналаабытын биллэрэн, эрэдээксийэлээн таһаарбыт дьоҥҥо истиҥник махтанна.
Бу кинигэ кэрэхсэбиллээҕэ, бастатан туран, таһыттан көстөр. Иван Мигалкин бэйэтэ наһаа эйэҕэс, көрсүө, кэпсэтинньэҥ киһи этэ. Ол уобараһын «Айар» кинигэ кыһата олус бэркэ, таба талан биэрбит. Иван Васильевич кинигэтэ киһи санаатын иһинэн оҥоһуллан тахсыбыт диэн сыаналаан турабын.
Чахчы даҕаны, Иван Васильевич киһи быһыытынан дьоҥҥо-сэргэҕэ истиҥ сыһыаннаах, эйэҕэс, үтүө майгылаах буолан, суруйааччы быһыытынан саха литературатыгар сүҥкэн кылааты киллэрэн, норуотун ытыктабылын ылыан ылар. «Үтүө киһи аата үс үйэ тухары умнуллубат» диэн саха норуотун өс хоһооно этэринии, кини сырдык аата дьонугар-сэргэтигэр үтүө өйдөбүл, кэрэ кэпсээн буолан сылдьыаҕа.
keskil14.ru