Нукуолун — саха киһитигэр саамай үөрүүлээх, күүтүүлээх күн. Ыам ыйын 22 күнүгэр, сайыҥҥы дьылга үктэнэн, сайыҥҥы олохпут кэрчигэр, саҥа олоҕу түстүүбүт. Ньукуолуну хайдах көрсөрбүтүттэн бүтүн сайыммыт, олохпут туруга тутулуктаах диэн саха дьоно итэҕэйэр.
Нукуолуну көрсүү сүрүн түһүмэхтэрэ:
1. Бэлэмнэнии — ыам ыйын 21 күнэ — Чэчиэринньик
Ньукуолун иннинэ дьиэни-уоту хайаан да ыраастаныллыахтаах:
• Кир-хох, туһата суох мал-сал барыта барыахтаах.
• Түннүктэри сууйуу — сайыҥҥы күн сырдыга дьиэҕэ мэһэйэ суох киирэрин туһугар.
• Дьиэни-уоту арчылааһын (сиэлинэн, эбэтэр отунан). Бу — кыһыҥҥы ыарахан тыыны үүрүү.
2. Сарсыарданы көрсүү — ыам ыйын 22 күнэ
Бу күн сарсыарда эрдэ туран, күнү кытта тэҥҥэ уһуктар ордук.
• Күнү көрсүү: таһырдьа тахсан күн диэки көрөн, илиигин уунан «доруобуйата, дьолло, үтүө сайыны аҕал» диэн ис-искиттэн көрдөһүөхтээххин.
• Айыыларга махтал: сүрэххэр баар саамай сырдык санааларгытын Айыыларга тиэрдиҥ.
3. Уот иччитин айах тутуу
Нукуолун саамай сүрүн сиэрэ-туома — алаадьы буһарыы.
• Бастакы буспут алаадьыларынан уот иччитин айах туталлар.
• Уокка ас биэрэр кэмҥэ, ис санааттан, үтүөнү баҕаран алҕаныахтааххын.
4. Бырааһынньык остуола
Ньукуолун остуола үрүҥ аһынан уонна үгэс буолбут астарынан толору буолуохтаах.
• Саламаат: Бу — төрүт ас. Саламаат Сир ийэҕэ ытыктабылы көрдөрөр, киһиэхэ күүс-уох биэрэр.
• Кус миинэ: Былыр-былыргыттан Ньукуолуҥҥа кус сиир үгэс баар (билигин айылҕаны харыстаан, сорох дьон атын да аһынан солбуйаллар, ол эрээри кус миинэ — Ньукуолун бэлиэтэ).
• Үрүҥ ас: Быырпах, кымыс, суорат, күөрчэх.
5. Чөл туруктаах ис турук
Бу күн кыыһырар, этиһэр, куһаҕаны саныыр букатын табыллыбат.
• Ньукуолуҥҥа киһи хайдах туруктаах да — бүтүн сайына итинник aahap.
• Дьоҥҥо кэһии оҥоруу, ыалдьыттааһын, үөрүү-көтүү эрэ баар буолуохтаах.
6. Айылҕалыын ситим
Өскөтүн кыах баар буоллаҕына, алааска, айылҕаҕа тахсыҥ.
• Сиргэ тирэхтээхтик туруҥ, саҥа тахсыбыт күөх оту илиигитинэн имэрийиҥ.
• Сир иччититтэн Аан Алахчын Хотунтан доруобуйаны, дьиэ кэргэҥҥэ эйэни көрдөһүҥ. Ньукуолун күнүттэн саҕалаан, олоххут сырдык сарыалынан туоларын ойуулаан көрөн, өйгүтүгэр, эккитигэр-сииҥҥитигэр иҥэриниҥ.
Туох баар хомолтону, өһү-сааһы ааспыты кытта хаалларан, сайыны үөрэ-көтө көрсүҥ! Дьоллоох-соргулаах буолуҥ! Аартыккыт өссө да кэҥээн, өркөн өйдөнөн, киэҥ көҕүстээх, сиэрдээх киһи киһитэ буоларга дьулуһуҥ!
Эл Иэнэ, ыам ыйын 20 күнэ, Дьокуускай к.
Кэскил14.ру