Үөрэх дьыла түмүктэннэ. Бу күннэргэ «Биракчаан» медиа-киин эдкора Вова Попов И.Н. Слепцов аатынан Кустуур орто оскуолатын дириэктэрин Матрена Алексеевна Горохованы кытары кэпсэттэ. Быйылгы үөрэх дьыла туох үтүө түмүктэрдээх ааспытын, саҥа үөрэх дьылыгар туох саҥа былаан, саҥа көрүүлэр баалларын тула сэргэх кэпсэтии таҕыста.
— Матрена Алексеевна, 2025-2026 сс. үөрэх дьыла хайдах түмүктэнэн эрэр?
— И.Н. Слепцов аатынан Кустуур орто оскуолатыгар олус элбэх тэрээһиннээх, элбэх ситиһиилэрдээх үөрэх сыла түмүктэнэн эрэр. Быйылгы үөрэх сылыгар биһиги оҕобут ахсаана арыый элбээтэ, билигин биһиги 90 оҕолоох сылбытын түмүктээн эрэбит. Биһиги оскуолабытыгар алта 11 кылаас оҕото үөрэнэр, ону кытары 11 тохсус кылаас үөрэнээччитэ быйыл оскуоланы бүтэрэр. Онон билигин 9 уонна 11 кылаастар педсоведтара буолан, экзамеҥҥа киирэр бириикэстэрэ таҕыста, ону тиһэх чуорааҥҥа иһитиннэрдибит. Үөрэх уопсай түмүгүнэн көрдөххө, ханнык да үөрэх дьыллааҕар, бу быйыл бүтүн Арассыыйатааҕы бэрэбиэркэлиир үлэлэр быйылгы үөрэх дьылыгар үрдүк соҕус көрдөрүүнү биэрдилэр диэххэ наада, хаачыстыба үрдүк соҕус бырыһыаҥҥа уонна уруккуларга холоотоххо таһыммыт үрдээтэ.
Маны кытта бүтүн Арассыыйатааҕы олимпиадаларга кыттыыбыт элбэх, предметнэй олимпиадаларга эмиэ ситиһиилэрдээхпит, муниципальнай таһымҥа эмиэ, онтон эрэгийиэн кытта кыайан барбатахтара. Быйылгы үөрэх дьыла саамай ыарахаттара диэн эттэххэ, бүтүн дойдубут үрдүнэн үп-харчы өттүнэн кыра ыттарыылfах буолан баран, бу таһымтан биһиги тахсарбытыгар, оскуолабытыгар внебюджетнай, ол аата бэйэбитин хааччыйар үп-харчы оҥосторбутугар, кыралаан хаһаайыстыба тэринэн эрэбит. Ол курдук күһүн дьиэ көтөрүн дьиэтин «УЙА» диэн ааттаан туттан киирбиппит. Билигин манна быйыл иккитэ-үстэ инкубатортан чоппуускалары таһаараммыт, бу номнуо сотору сымыыттыахтаахтар.
Ону кытта быйылгы үөрэх дьыла биир саамай улахан тэрээһиммитинэн, биһиги оскуолабыт үтүө үгэс быһыытынан, 2017 сыллаахтан ыытыллар табаһыт оҕолор сүлүөттэрин өрөспүүбүлүкэ таһымыгар таһаараммыт, улууспут дьаһалтата көҕүлээн, өйөөн бу саас бүтүн өрөспүүбүлүкэ табаһыт оҕолорун мунньан ыыттыбыт. Тэрээһиҥҥэ Томпоттон, Үөһээ Дьааҥыттан, Булуҥ улууһуттан кэлэн кыттыннылар. Усуйаанаттан ыалдьыттар кэлэн бардылар. Уонна бу улахан өрөспүүбүлүкэ таһымнаах сүлүөккэ, бырааһынньык үөрүүлээх арыллыытын биһиги оскуолабыт иилэн-саҕалаан тэрийэн ыытта. Биһиги оскуолабыт Эбээн-Бытантай улууһугар соҕотох агро хайысхалаах оскуола, соҕотох кочевой оскуолалаах оскуола. Онтон бу маннык тэрээһин тоҕо бу маннык ыытылалларый диэн ыйытыыга, биһиги тыа хаһаайыстыбытыгар чугас, тыа олоҕор бэлэмнээх, үөрүйэхтээх уонна төрөөбүт дойдутугар төннөн, олохсуйа кэлэр ыччаты биһиги иитиэхтээхпит. Бу күҥҥэ — бу сүрүн сорукпут.
— Кэлэр үөрэх дьылыгар баҕа санааҕыт.
— Кэлэр үөрэх сылыгар биһиги билигин биир саамай үлэлэһэ сылдьар улахан кыһалҕабытынан буолар — биир сменаҕа көһөн үлэлиирбит. Манна үлэ бара турар, тоҕо диэтэр, саҥа оскуолабыт тутуллара ыраах, ол иһин нэһилиэкпит иһинэн дьаһанаммыт, хайдах эрэ гынан үөрэх хаамыыта биир сменаҕа көһөрүгэр баҕарабын. Кэлэр үөрэх сылыгар туох баар үөрэнэччилэрбин, улуус үөрэнэччилэригэр, Сахабыт сирин үөрэнээччилэригэр барыларыгар, үөрэхтэригэр ситиһиини баҕарабын, киһи үөрэхтээх буоллаҕына, ситиһиилээх буолар.
Кэпсэттэ Вова ПОПОВ, «Биракчаан» медиа-киин эдкора.
Кэскил14.ру