Оскуола оҕолоругар аналлаах «Бэлэм буол», «Юность Севера» сурунааллар, «Кэскил» хаһыат, кырачааннарбытыгар туһуламмыт «Чуораанчык», «Колокольчик» сурунааллар киирэр «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһата» Государственнай автономнай тэрилтэбит Николай Егорович Мординов – Амма Аччыгыйа аатын 2013 сыл сэтинньи 1 күнүттэн сүгэр. Саха сэбиэскэй кэминээҕи уус-уран литературатын бөдөҥ суруйааччыта Амма Аччыгыйа 1959 сылтан 1986 сыл бүтүөр диэри «Бэлэм буол» (билиҥҥи «Кэскил») хаһыакка литература отделын сэбиэдиссэйэ, онтон кэрэспэдьиэнэ этэ.
Н.Е. Мординов 1906 сыл тохсунньу 6 күнүгэр Боотурускай улуус (билиҥҥи Таатта) Аллараа Амма нэһилиэгэр дьадаҥы ыалга төрөөбүтэ. Сөдүөччүйэлээх Дьөгүөрдээн бастакы оҕолорун Ньукулай диэн ааттаабыттара. Кини кэнниттэн 1910 сылга төрөөбүт Өксүөнтүй (кэлин философскай наука дуоктара, профессор) уонна 1915 сылга төрөөбүт Торопуун (кэлин фашистары утары сэрии «Кыһыл сулус», «Албан аат» III истиэпэнэ, «Аҕа Дойду Сэриитэ» I истиэпэнэ уордьаннаах саллаата, Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала) оҕо саастара Амма Аччыгыйа киэҥник биллибит «Сааскы кэм» романыгар ойууламмыта. Үс уол соҕотох балтылара Татыына (Татьяна) 1918 сылга төрөөбүт.
Сытыы-хотуу Николай Мординов Чөркөөх 7 кылаастаах оскуолатын бүтэрэн, нэһилиэгэр суруксуттаан, Чычымахха учууталлаан баран, 1925 сыллаахха Дьокуускайга педагогическай техникумҥа үөрэнэ киирбитэ. Ити кэмҥэ ис сүрэҕиттэн иэйэн-куойан суруйбут «Ийэбэр» хоһооно «Чолбон» сурунаалга бэчээттэммитэ.
1928 сыллаахха 36 хонук устата борохуотунан, массыынанан, поеһынан айаннаан, Москваҕа тиийбитэ. Комсомол Саха сиринээҕи Обкома биэрбит путевкатынан Суруналыыстыка институтугар туттарсаары гыммыта усулуобуйа уларыйан, докумуонун даҕаны туппатахтара. Наркомпросс (билигин Арассыыйа Үөрэҕин уонна билимин министиэристибэтэ) элбэх аанын тоҥсуйан, салайааччы дьоннуун кэпсэтэн, кыра омуктар салааларын салайар Коляда диэн үтүө киһини тылыгар киллэрэн. Иккис Государственнай университет педагогическай факультетын нууччалыы сиэксийэтин тылга уонна литератураҕа салаатыгар уустук эксээмэннэри этэҥҥэ ааһан, бэйэтэ эппитинэн «математикаҕа умса хоруйдар даҕаны», эмиэ Коляда көмөтүнэн, устудьуон буолбута. Эрдэ техникуму бүтэрбит буолан, үс сыл үөрэнэн, дойдутугар эргиллибитэ. Улуу Москваҕа үрдүк үөрэхтэммит, элбэҕи билбит-көрбүт эдэр киһи онтон ыла, саха уус-уран литературата сайдарын туһугар далааһыннаах үлэтэ саҕаламмыта. 1934 сылтан ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ. Ити сыл атырдьах ыйын 17 күнүгэр саҕаламмыт ССРС суруйааччыларын I сийиэстэрин дэлэгээтэ. Онтон ыла ССРС, РСФСР суруйааччыларын бары сийиэстэригэр кыттан, дойдуга литература сайдыытыгар сүҥкэн кылаатын киллэрбитэ. 1944 сыллаахха «Сааскы кэм» романын бастакы барыйаана бэчээттэнэн тахсан, сэрии кыһалҕатыгар кыпчыттаран олорор тыа дьонугар сырдык, сылаас сүүрээни киллэрбитэ. Бу роман кэлин атын омук тылларыгар тылбаастанан, саха оччотооҕу олоҕун үгүс норуот билбитэ. Оттон Амма Аччыгыйа саха ааҕааччытыгар анаан Лев Толстой «Анна Каренина», «Сэрии уонна эйэ», «Тиллии», Михаил Лермонтов «Биһиги кэммит дьоруойа», Фридрих Шиллер «Уодаһын уонна таптал», Николай Погодин «Саалаах киһи», Михаил Шолохов «Чуумпу Дон» аатырбыт айымньыларын тылбаастаабыта.
«Бэлэм буол» сэрии кэнниттэн иккистээн 1959 сылтан тахсыытыгар литература отделын сэбиэдиссэйинэн анаммыта. Н.Е. Мординов бу кэмҥэ Саха сирин аатыттан Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Үрдүкү Сэбиэтин IV Ыҥырыытыгар депутат этэ. Дойду сайдыытыгар ылыннарыылаах этиилэрин, ыйааһыннаах тылларын иһин 1966 сылтан 1970 сылга диэри Сэбиэскэй Сойуус Үрдүкү Сэбиэтин VII Ыҥырыытыгар депутатынан биир санаанан талыллыбыта.
Маннык сүдү киһи саха оҕото элбэҕи ааҕан, билиитэ хаҥыырын туһугар отучча сыл оҕоҕо аналлаах хаһыакка үлэлээбитэ уонна бу сылларын олоҕун саамай табыллыбыт кэминэн ааттыыра.
«Кэскил» хаһыат редакциятын архыыбыттан