М.Н. Готовцев аатынан Танда орто оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ Арсиэн Готовцев сапропель туһалаах уратыларын чинчийэр. Биһиги айылҕабыт бэйэтэ харыстаан уурбут кистэлэҥнэрин таба көрөн, улуу дьыалаҕа кубулутар дьон бааллар. Кинилэр ортолоругар Уус Алдан улууһун Тандатыгар Готовцевтар дьиэ кэргэн буолаллар.
Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһэр айылҕа ураты уоҕурдуутун уонна үлэ үгэһин үйэтитэн, кинилэр бүгүн улахан ситиһиилээх научнай-практическай уонна бизнес өттүнэн үлэни оҥороллор. Арсиэн ийэтин, салайааччытын Вероника Васильевна Готовцеваны кытта «Сапропель — кыылга-көтөргө эбии аһылык уонна үүнээйигэ уоҕурдуу» диэн тиэмэни дириҥник чинчийэн, дьоһун үлэни таһаардылар. Бу история өссө Арсиэн эһэтиттэн, Роман Николаевич Готовцевтан, саҕаламмыт. Кини күөл бадараанын туһалаах уратытын уонна кыаҕын аан бастаан бэлиэтии көрбүтэ. Кэлин бу интэриэһинэй уонна туһалаах дьарыгы Арсиэн аҕата Роман Романович Готовцев салҕаабыт.
Сапропель диэн хас эмэ сыллар тухары күөл түгэҕэр үөскүүр туһалаах бадараан (ил) буолар. Ол эрээри, бары күөллэргэ буолбакка, былыргыттан турар, ураты эрэ күөллэргэ баар буолар уратылаах. Бу дьиэ кэргэн үгэһэ Арсиэны олус интэриэһиргэтэн, 2025 сыл сэтинньитигэр кини ийэтин кытта научнай үлэни саҕалыырга быһаарыммыттар, кинилэр Тандаттан 3-4 биэрэстэлээх сиргэ баар «Муҥур Хатыҥ» диэн былыргы күөлгэ баран, чинчийэр матырыйаалларын анал тэриллэринэн хомуйбуттар уонна лабораторнай үлэни саҕалаабыттар. Чинчийии түмүгүнэн, сапропель тыа хаһаайыстыбатыгар, ол иһигэр ынахха, сылгыга, сибиинньэҕэ уонна көтөрдөргө олус улахан туһалааҕа дакаастаммыт. Готовцевтар бэйэлэрэ ынах сүөһүлээх буоланнар, сапропели эбии аһылык быһыытынан биэрэн боруобалаабыттар. Практика түмүгүн сыаналаатахха, ынахтарын үүттэрэ биллэрдик элбээн, хаачыстыбата тупсубут. Маны таһынан, сапропель, ынах этэҥҥэ төрүүрүгэр улахан көмө буолар уонна кыах үөскээн оҕото иһигэр өлөн хаалар түгэнин 2-3% диэри аччатан, сүөһү ахсаанын улаатыннарарга көмөлөһөр. Бу үлэ практическай өттүнэн туһатын уонна барыһын көрөн, Арсиэн уонна кини дьиэ кэргэнэ сапропели хаһаайыстыбаларга атыылыыр бизнеһы саҕалыырга уонна ону үлэ оҥорон таһаарарга быһаарыммыттар. Үлэ саҕаланыытыгар улахан үөрүүлээх түгэнинэн — кинилэр бастакы уонна сүрүн атыылаһааччыларынан биир дойдулаахтара, Үлэ Геройа, биллэр сүөһү иитээччи Михаил Николаевич Готовцев буолбута. Бу үрдүк таһымнаах хаһаайыстыба салайааччытын итэҕэлэ Арсиэн үлэтин хаачыстыбатын уонна улахан кэскилин туоһулуур.
Ситиһиилээх хаамыынан Арсиэн бэйэтин чинчийиитин кытта хас да үрдэллэри ааста. Бороҕоннооҕу улуустааҕы научнай-практическай конференцияҕа тыа хаһаайыстыбатын секциятыгар 20-30 оҕо ортотуттан, 1 степеннээх Лауреат үрдүк аатын ылан, Дьокуускайга путевка ылан, Өрөспүүбүлүкэтээҕи таһымҥа кини үлэтин эмиэ үрдүк таһымҥа көмүскээн, эмтээх хамыыһыйа сыанабылынан 2 степеннээх Дипломана буолбута.
Ону таһынан соторутааҕыта Арсиэн «Бизнес в селе: возможности развития в современных реалиях» бизнес-сессия чэрчитинэн ыытыллыбыт оскуола оҕолоругар анаммыт өрөспүүбүлүкэтээҕи олимпиада улуустааҕы түһүмэҕэр кыттан, 1 үрдүк миэстэни ылла. Билигин Арсиэҥҥэ Уус Алдан улууһун чиэһин өрөспүүбүлүкэ таһымыгар көмүскүүр улахан эппиэтинэстээх сорук турар. Кини бэйэтин үлэтин өссө кэҥэтэн, сапропели таһааран атыылыыр уонна дьыалатын сайыннарар былааннаах. 8-с кылаас үөрэнээччитигэр Арсен Готовцевка уонна кини ийэтигэр, салайааччытыгар Вероника Васильевнаҕа инникитин өссө улахан ситиһиилэри баҕарыаҕын!
Күндүүнэ Егорова М.Н. Готовцев аатынан Танда орто оскуолатын IX кылааһын үөрэнээччитэ, Уус Алдан
Кэскил14.ру