Кэтэһиилээх самаан сайыммыт бүтэрэ бэрт кыра кэм хаалла. Сир астаан, оҕуруот аһын хомуйан, хаһаанан, тоҕус ыйдаах кыһыммытыгар бэлэмнэнэн саҕалаатыбыт. Оттон оскуолаларга сайыҥҥы кэмҥэ үгүс лааҕырдар үлэлээтилэр, оҕолор сынньалаҥнарын туһалаахтык атаардылар. Ол курдук, Кэбээйи орто оскуолатын XI кылааһын үөрэнээччитэ, «Дьоҕур» медиакиинтэн Олеся Неустроева сонунун үллэстибитин ааҕыаҕыҥ.
«Кэбээйи орто оскуолатын биир сүрүн хайысхата — оҕону үлэҕэ сыһыарыы, айылҕалыын алтыһыннарыы, кэрэ эйгэҕэ уһуйуу буолар. Оҕолор сайын устата олордубут үүнээйилэрбитин көрөн-истэн, харайан аны күһүн өлгөм үүнүүнү ыламмыт, кыһыны быһа минньигэс, туһалаах аһылыгы аһыахпыт. Биһиги оскуолабытыгар сайын аайы «Сарыал» диэн үлэ-сынньалаҥ лааҕыра үлэлиир. Лааҕырга аҕыстарыттан уон сэттэлэригэр диэри саастаах оҕолор сылдьаллар. Лааҕырбыт «Кэнчээри», «Айылҕа», «Кэскил» этэрээттэргэ арахсан, оҕо доруобуйатын чэбдигирдэр уонна үлэҕэ сыһыарар. «Кэнчээри», «Кэскил» этэрээттэригэр оҕолор үксүн кабачок, тыква, перец, баклажан, хаппыыста, сибэкки үүннэрэллэр, «Айылҕа» этэрээккэ моркуоп, сүбүөкүлэ, хортуоска уонча суордун олордоллор, сайын устата көрөллөр. Мин «Айылҕа» этэрээтигэр быйыл бастакыбын үлэлии киирдим. Быйыл лааҕырга оҕолор 2 сезонунан үлэлииллэр-хамсыыллар. Сайын устата моркуоп, сүбүөкүлэ, хортуоппуй, кабачок, помидор уонна оҕурсу араас суордун олордон көрөбүт-харайабыт. Үксүн биһиги үлэбит диэн уу кутуу, сыыс ыраастааһын, прореживание (убатыы) буолар.
Маны таһынан оскуолабыт агро хайысхалаах буолан, сайыҥҥы чинчийэр үлэбит түмүгүнэн араас научнай-практическай конференцияларга кыттабыт. Оҕолор хортуоппуй, моркуоп, күөл кытыытынааҕы үүнээйилэр тустарынан араас дакылааттары суруйан, чинчийэр үлэнэн дьарыктанан, үгүс уопуттары оҥороллор. Иитээччилэринэн Слепцова С.П., Никифорова В.А., Андреева И.В., Левина О.Д., Иванова А.М. үлэлээбиттэрэ. Лааҕырга үлэни кытта дьүөрэлии араас көрдөөх оонньуулар, истиҥ көрсүһүүлэр, олохтоох музейга бэсиэдэ, өйү-билиини сайыннарыы, спортивнай күрэхтэр ыытыллаллар. Ол барыта оҕо туһугар кыһамньы буолар, сайын устата бара турар.
Лааҕыр иитиллээччитэ, Кэбээйи орто оскуолатын VIII кылааһын үөрэнээччитэ Марина Попова санаатын үллэстэр: «Мин оскуолабыт иһинэн үлэлиир үлэ лааҕырыгар сылдьыбытым үһүс сыла буолла. Лааҕырга барыта 26-27 буолан сайыммытын туһалаахтык атаардыбыт. Миэхэ түөрт кирээдэ биэрбиттэрэ, сүбүөкүлэ уонна моркуоп көрөр-харайар эбээһинэстээх этим. Эбии хортуоппуйдаахпын, тоҕо диэтэр хаһыс да сылын «Картофель сортоиспытанията» диэн дакылаат суруйан эбии дьарыктанабын, чинчийэр үлэ ыытабын. Мин санаабар, оҕо сайыҥҥы сынньалаҥын лааҕырга сылдьан туһалаахтык, доруобуйатын чэбдигирдэн, иҥэмтиэлээх аһылыгы аһаан атаардаҕына, үөрэх кэмигэр кини ыалдьыбат, доруобуйата чөл туруктаах буолар».
Онон, сайын устата сибиэһэй салгыҥҥа сылдьан, үлэлээн-хамсаан күүс-күдэх ылынныбыт, астына-дуоһуйа сынньанныбыт. «Сарыал» үлэ-сынньалаҥ лааҕырын үлэһиттэригэр, оҕолорго ситиһиини баҕарабын».
Оҕолор, эһиги эмиэ сайыҥҥы сынньалаҥҥытын үлэлээн-хамсаан, дьоҥҥутугар күүс-көмө буолан, туһалаахтык түмүктээн эрэргит буолуо диэн эрэнэбит. Ким ханна, хайдах сайылаабытын, сынньаммытын туһунан сэргэх сэһэҥҥитин, сонуҥҥутун кэтэһэбит.
Алексей Борисов
Кэскил14.ру