От ыйыгар Улуу тунах бүтэр (12 күн). Онон ыһыахтар тохтууллар. Окко киирии буолар. Оттооһун — саха сүрүн үлэтэ. Окко киирэргэ эрдэттэн сэниэ ылан бэлэмнэнэллэр. Окко киирэн баран үс күн хаталлар.
От ыйыгар чыычаах оҕолоро көтөллөр. От ыйын 21 күнэ – Борокуоппайап таҥара күнэ. Кус оҕолоро көччөх диэн ааттаналлар уонна дайан көтөллөр. Куйаас намырыыр.
От ыйа – Ыраастыыр ый. Этиҥнээх ардах уһун кыһын мустубут хом санааҕыттан, киҥҥиттэн-нааргыттан төлөрүтэр. Оттоон көлөһүҥҥүн тоҕоруҥ – эккин-сииҥҥин тэтимирдэр. От ыйыгар күүскэ хамсаныҥ, сүүрүҥ-көтүҥ. Чөл буолуҥ!
От ыйын күнүн-дьылын билгэтэ
От ыйыгар күнү былытынан, үөнүнэн-көйүүрүнэн, кыылынан-сүөлүнэн, сиигинэн билгэлииллэр. От ыйын 20-с күнүгэр саары куйааһа бүтэр. Ый биир самыырдаах — от (Бөтүрүөп) самыыра, биир тыаллаах — от саарар тыала. От ыйа тохсунньу ыйга тэҥнэһэр.
Күн уота өллөҕүнэ, уһун кураан буолар. Күн былыкка саспакка көрөн киирдэҕинэ, халлаан халлыбат. Ардах бириэмэтигэр тыал түстэҕинэ, ардах сотору кэминэн ааһар. Быстах былыт кэлэн ардаатаҕына, уһуннук түспэт. Сибэкки, от-мас ордук сыттаннаҕына, со-тору кэминэн ардах түһэр. Сарсыардаанҥы сиик суох буоллаҕына, ардах кэлэр. Тоҥот кумаар түстэҕинэ, халлаан көнөр. Ардах чиэрбэтэ сиргэ көһүннэҕинэ, ардах кэлэр. Балык күөлгэ оонньуура — ардахха.
Түөлбэ тылыгар: Бөтүрүөп ыйа; бырдах ыйа; кумаар ыйа; оҕолоох ыйа; оттуур ый; сыбаҥ хаас ыйа; үһүнньү; хаас саарар ыйа; чүүччэх ыыр ыйа.
Валентина Кривошапкина, Харбалаах, Таатта
Кэскил14.ру