Туой — киһи-аймах оҥорбут бастакы матырыйаала буолар. Туойу бастаан сэттэ тыһыынча сыл анараа өттүгэр оҥорбуттара биллэр. Айылҕа туойун кытта кумаҕы, оту, көтөр түүтүн буккуйан оҥороллоро. Учуонайдар бу ньыма көмөтүнэн оччотооҕу кэмҥэ кимнээх олорбуттарын, туох үүнээйи үүммүтүн, ханнык кыыл, көтөр төрүү-үөскүү сылдьыбытын быһаарар кыахтаахтар.
Чинчийээччилэр этэллэринэн, сахалар туой көһүйэлэри түҥ былыргыттан XX үйэ бастакы аҥаарыгар диэри туттубуттар. Туой саха итэҕэлигэр улахан суолталаах. Сахаларга былыр былыргыттан туой иһит-хомуос арааһа баара. Туойу охсуу үлэтинэн төрөөбүт эрэ дьахталлар дьарыктаналлара. Ол кистэлэҥэ ийэттэн кыыһыгар бэриллэрэ биллэр. Оттон туойу эр дьон эрэ хомуйара. Үчүгэйин, куһаҕанын, амтанын быһаараллара. Ыылаах минньигэс амтаннааҕа. Минньигэс амтаннааҕа хаачыстыбата ордугунан биллэр.
Билигин туойу оҥоруу кыратыттан улаханыгар тиийэ сэҥээриини ылан турар. Мин туойу аан бастаан аҕыс сааспар тутан-хабан көрбүтүм. Аҕам туойу аҕалан миэхэ сиидэлээн, ыраастаан биэрбитэ. Ол кэнниттэн дьарыкпын саҕалаабытым. Туойунан оҥоһугу интэриэһиргээн араас, элбэх маастар кылаастарга сылдьан үөрэммитим. Онтон улуустааҕы «Молодые профессионалы» күрэххэ кыттыбытым. Икки сыл устата кыттыбытым.
Мин туойунан дьарыктанарбын олус сөбүлүүбүн. Дьиэ кэргэним миигин улаханнык өйүүр уонна дьарыкпын сайыннарыахтарын олус баҕараллар. Мин санаабар, туойунан дьарыктаныы киһини олус уоскутар, күннээҕи түбүктэн аралдьытар. Киһи олус дуоһуйар. Оҕолорго эмиэ туойунан дьарыктанар туһалаах: мэйиилэрэ, тарбахтара сайдаллар. Оҥорбут үлэҕиттэн дуоһуйууну ылаҕын. Хаачыстыбалаахтык, сатабыллаахтык дьарыктаннаххына, бизнес оҥостон дохуот да киллэриниэххин сөп.
Сааһыттан тутулуга суох туойунан бырахпакка дьарыктаныҥ диэн ыҥырабын.
Айаана Никифорова, Игидэй орто оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ.
Салайааччы : Ефимова В.К. саха тылын, литературатын учуутала.