Бүгүн, тохсунньу 13 күнүгэр, В.П. Ларионов аатынан «Инникигэ хардыы» научнай-практическай конференция долгутуулаах 2-с күнэ буолла. 1 күн түмүгүнэн Саха сирин талыллыбыт эдэр чинчийээччилэрэ экспердэр иннилэригэр үлэлэрин көмүскээтилэр, ыйытыыларга эппиэттээтилэр. Информационнай технология сиэксийэтигэр элбэх интэриэһинэй үлэлэрдээх оҕолор кытыннылар. Үлэлэр сүрүн сыаллара, соруктара – Саха сирэ, дьоно, эдэр ыччата сайдыытыгар туһалаах бырайыактар.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун Аллараа Бэстээх 2-с нүөмэрдээх орто оскуолатын үөрэнээччитэ Амалия Филиппова Өлүөнэ өрүс балыктарын 3D моделин бырайыагын оҥорбут:
— «Үтүө Күнүнэн, мин бырайыагым сыала-соруга диэн кыра кылаастарга үөрэнэр оҕолор кинигэҕэ баар хартыыналары көрөллөрүн таһынан дьиҥнээхтии тыытан көрүөхтэрин эмиэ баҕараллар. Ол иһин мин көмпүүтэринэн билиигэ интириэһиргэтэр Өлүөнэ өрүс балыктарын 3D барыйаанын оҥордум. Хас биирдии балыгы QR-кодунан киирэн сиһилии элбэх туһалааҕы билиэххэ сөп. Мин 9 балык көрүнүн талан оҥорбутум, хатыыстан саҕалаан кып-кыра щиповкаҕа диэри. Уопсайын биир ый курдук оҥорбутум. Үлэбин оҥоро сылдьан билбэтэхпин билбитим: Өлүөнэ өрүс балыктарын, 3D blender бырагыраамманы уонна сайт оҥорору. Инники үлэбэр мин сыалай экосистема оҥорор былааннаахпын, ол эбэтэр кыыллары уонна көтөрдөрү бырайыактыахпын баҕарабын. Бу үлэм оҕолорго сайдарга уонна билиилээх улаатарга көмө буолуоҕа.»
Үөһээ Бүлүү улууһун бастакы нүөмэрдээх оскуолатын VIII кылаас үөрэнээччитэ Тихон Пермяков Үөһээ Бүлүү спортсменнарын туһунан сайт оҥорбут. Эдэр ыччат, үөрэнээччи дойдутун сымсаларын, күүстээхтэрин, киэн туттар донун туһунан киирэн көрүөн, билиэн сөп:
— «Мин Үөһээ Бүлүү улууһун спортсменнарын сырдатар сайт оҥордум. Бу бырайыак идеятын миэхэ администрация сүбэлээбитэ, ол кэнниттэн кураторбын Николай Никоновичы кытта үлэни саҕалаабыппыт. Уопсайа сайтпыт үс ый курдук оҥоһуллубута. Sportvervil.ru сайтпытыгар 25 спорт көрүҥэ, 450 спортсмен киирбиттэрэ. Сайтка спортсменнар биографиялара уонна ситиһиилэрэ бааллар. Информациияны кинигэттэн ылбыппыт, 2017 сылга диэри спортсменнар суруллубуттара, онтон даннайдары отцифровкалаан, нууччалыыга көһөрөн туттубуппут. Бырайыакпыт аныгы даннайдардаах, ханнык баҕара киһи киирэн көрөр, биһиги улууспут ситиһиилэрин уонна сайдыытын билэр кыахтанар. Үлэбит салгыы Үөһээ Бүлүү улууһун спорт отделыгар туттарылынна.»
Амма улууһун Эмис орто оскуолатыттан VII кылаас үөрэнээччитэ Роман Петров Эмис нэһилиэгинэн анимациялаах сирдьит (гид) оҥорбут.Бу үлэ Сахабыт Сиригэр туризм сайдыытыгар көмө буолара саарбаҕа суох: — «Тиэмэм аата «Анимированный гид по селе Эмиссы». Мин ойуулуктары оҥорорбун сөбүлүүбүн, 3D-нан үлүһүйэбин. Ыйынньык оҥорбутум, 1 мүнүүтэттэн үөһээ, 2 мүнүүтэ 24 сөкүүндэлээх. Бастакы 3D-бын 2022 сылга саҕалаабытым. Ыйынньыгы Эмиспитигэр анаан оҥорбутум. Ыйынньык саҥа муостаны, олоҥхо дьиэтин билиһиннэрэр. Биһиги нэһилиэкпит Дьокуускайтан 103 км тэйиичи турар, Амма улууһун арыйар бастакы нэһилиэгин арыйар. Үлэм сыала-соруга буолар: Бастакынан, blender диэн программаны үөрэтии, анимация оҥороруу. Иккиһинэн, blender программаҕа анимированнай уобарастарын барыллааһын. Уонна үсүһүнэн, ыйынньык оҥорооһун. Салгыы бэйэм толкуйдаабыт тиһик оҥоруом этэ уонна өссө үс оонньуу. Бу видеобун үс күн устата оҥорбутум, анимацияны холбуурбар бастаан ыарахан этэ. Анимациялары оҥорон саҕалыырбар саамай бастакы сыһыарыым телефоҥҥа этэ. Онтон саҥа ноутбук ылбыттарыгар 2024 сылга blender-га үлэлиибин.«
«Инникигэ хардыы» научнай-практическай конференция биһиги Сахабыт сирин эдэр чинчийээччилэрин баҕа санааларын уонна идеяларын сайыннарарга улахан көмө буолар. Оҕолор араас үлэлэринэн сыл аайы саҥаттан саҥа хардыылары оҥороллор. Биһиги, эдэр кэрэспэдьиэннэр, 2 күн устата эдэр чинчийээччилэри кытта кэпсэтэн, үлэлэрин сырдатан бэйэбитигэр элбэх саҥаны арыйдыбыт. Кыттааччылар үлэлэрин сайыннара турдуннар уонна өссө да үрдүк ситииһиилэри баҕарабыт!
Дияна Сивцева, Настя Парфенова, А.Е. Мординов аатынан XI кылааһын үөрэнээччилэрэ