2025 СЫЛ ТҮМҮГҮНЭН Н.Е. МОРДИНОВ-АММА АЧЧЫГЫЙА ААТЫНАН
«КЭСКИЛ» ОҔО БЭЧЭЭТИН КЫҺАТЫН БАСТЫҤ ЮНКОРДАРА
Янис Сысолятин, VIII кылаас, Лөгөй-лиссиэй интэринээт, Уус Алдан:
– «Кэскил» медиа-оскуолаҕа юнкорунан үлэлээбитим иккис сыла буолла. Араас тэрээһиннэри сырдатан киэҥ эйгэҕэ таһаарабыт. Элбэх командировкаларга сылдьабыт. 2025 с. Дьокуускайга сахалыы саҥарар «Хоппо» сыһыарыы сүрэхтэниитигэр, Чурапчы улууһугар Оҕо ыһыаҕар, Тааттаҕа 22-с төгүлүн ыытыллыбыт «Манчаары оонньууларыгар» үлэлээн элбэх ыстатыйаны суруйбутум. Юнкор дьону кытта сатаан биир тылы булар, ыраастык саҥарар дьоҕурдаах, тугу билбитин-көрбүтүн сааһылаан, дьоҥҥо түргэнник тиэрдэр буолуохтаах.
***
Алена Таппырова, VIII кылаас, В.И. Ленин аатынан Уолба орто оскуолата, Таатта:
– Мин кырабыттан «Кэскил» хаһыаты ааҕабын. Бэһис кылаастан саҕалаан бэйэм суруйар буолбутум. Юнкор барытын түргэнник суруйар, сонуна ааһа илигинэ сып-сап сырдата охсуохтаах. «Кэскил» медиа-оскуолаҕа киириэхпиттэн ыла элбэх ситиһиилэнним. 2024, 2025 сс. Дьокуускайга «Кэскил» сменатыгар ыҥырыллан элбэххэ үөрэнним, Москва куоракка тиийэн кытта үөрэммитим. 2025 с. сайыныгар 22-с төгүлүн ыытыллыбыт «Манчаары оонньуулара» спорт улахан түһүлгэтин сырдатыытыгар оҕо пресс-киинигэр үлэлээбитим. «Кэскил» медиа-оскуола юнкора буолуу миигин элбэххэ эбээһинэстиир.
***
Эльдар Заитов, VIII кылаас, «УОТ» медиа-киин, М.Е. Васильева аатынан 2 Малдьаҕар орто оскуолата, Хаҥалас:
– Медиа-кииҥҥэ 6-с кылаастан дьарыктанабын. Быйылгыттан видео устарга үөрэнэн эрэбин. «Профессионалы» чемпионакка улуус видеоролигар анаан устубутум. «Кэскил» медиа-оскуола сорудаҕынан «Саас» сыһыарыыга история, география предметтэригэр тэттик видеолары оҥоробут. Юнкор буолар туһалааҕын биллим. Сахалыы, нууччалыы чуолкайдык саҥара үөрэнэбин, өйгө тутар дьоҕурбун сайыннарабын.
***
Снежанна Готовцева, IX кылаас, «Байаҕантай кэскиллэрэ» медиа-киин, М.Н. Готовцев аатынан Танда орто оскуолата, Уус Алдан:
– Юнкор буоламмын элбэҕи биллим. 2025 с. «Муус устар» фестиваль чэрчитинэн «Сосновый бор» лааҕырга ыҥырыллыбытым. Кылгас эрээри дириҥ ис хоһоонноох ролигы оҥорон таһаарбыппыт/ Медиа хайысхаҕа хамаандабыт кыайыылаах буолбута. Юнкор үлэтигэр улахан уопуту 22-с «Манчаары оонньууларын» сырдатыытыгар ылбытым. Алта күн устата ытык Таатта сиригэр олорон үлэлээбиппит. Бу мин саамай уһун, умнуллубат командировкам буолбута. Атырдьах ыйыгар куорат таһынааҕы «Энергетик» хонуктаах лааҕырга «Төрүччү» сменатыгар юнкор-наставнигынан сылдьыбытым. Онон 2025 сылы элбэх ситиһиилээх атаардым.
***
Дамир Готовцев, Х кылаас, Т.И. Скрыбыкина аатынан Сордоҥноох орто оскуолата, Өймөкөөн:
– Юнкор буоламмын ыстатыйалары, репортажтары сатаан суруйар буоллум. Бу миэхэ олохпор саҥа хардыы буолбута. Дьону кытта билсэн кэпсэтэргэ үөрэнним. Сырдатыыга үлэлээбит хас биирдии тэрээһиним миигин сайыннарар, олоҕу, аан дойдуну өйдүүрбэр көмөлөһөр. Тугу эрэ суолталааҕы оҥорор уонна ону дьону кытта үллэстэр кыахтаахпын дии саныыбын.
***
Лилиана Попова, Х «Б» кылаас, «Түмэн» медиа-киин, Ф.Г. Охлопков аатынан Майа орто оскуолата, Мэҥэ Хаҥалас:
– Мин юнкор буоламмын cахалыы суруйуу, интервью ылар, дьону кытта сиэрдээхтик алтыһар, киһи санаатын, туругун таба быһаарар курдук сатабыллары иҥэринним. Дьону сатаан истэргэ, сөптөөх ыйытыыны биэрэргэ уонна эппиэтинэстээх ,буоларга үөрэнним. Сахалыы тылбын тупсаран, саҥарар саҥабын сайыннардым. Бэйэбэр эрэлим улаатта, кыайыыга дьулуурум, санаам үрдээтэ. Дьону кытта тэҥҥэ үлэлээн, саҥа оҕолору кытта билсиһэн, доҕордоһон сырыттым.
Элбэҕи ситистим. «Азия оҕолоро» Аан дойдутааҕы спортивнай оонньуулары, «Муус устар» бэстибээли, Москваҕа куоракка сырыыбытын, ЯМИШ-ка, «Сосновай бор» лааҕырга буолбут сменабытын, «Спортивные Якутяне» спартакиаданы сырдатыыга юнкордаабытым, үлэлээбитим. Бу барыта миэхэ улахан уопут буолла. Юнкор буолуу олохпор саҥа суоллары, кыахтары арыйда, дьону кытта билсэргэ, элбэх билиини ыларга көмөлөстө. Кэлэр кэмҥэ да юнкор курдук үлэлииргэ, сахам тылым уонна култуурабыт кэрэтин атын дьоҥҥо тиэрдэргэ кыһаллыаҕым диэн санаалаахпын. Юнкор буолуу олоҕу, уопсастыбаны, буола турар быһыыны-майгыны бары өттүттэн көрөн сыаналыырга үөрэттэ.
***
Вика Борисова, Х кылаас, «Мичээр» медиа-киин, А.П. Илларионов аатынан Хайахсыт орто оскуолата, Чурапчы:
– Юнкор буоламмын тугу ситистим? Бастатан туран, бэйэбин сайыннардым, аһыллынным. Бу иннинэ дьону кытта улаханнык алтыспат, улаханнык ханна да барбат-кэлбэт, бэйэм бэйэбэр сылдьар оҕо этим. Ол эрэн үөрэхпэр үчүгэйбин. Хайа баҕарар хайысхаҕа сайдар кыахтаахпын. Биир үтүө күн миигин оскуолабыт «Мичээр» медиа-киинигэр киллэрбиттэрэ. Дьэ онтон миэхэ улахан уларыйыы саҕаламмыта. Дьоҥҥо аһаҕас буоллум, бэйэбэр эрэлим үрдээтэ. Дьону кытта алтыһарга, кэпсэтэргэ кыбыстыбат буоллум. Эппиэтинэстээх буоларга үөрэнним.
Аттыбар ханнык баҕарар түгэҥҥэ өйдүүр-өйүүр, миэхэ эрэнэр салайааччыларым, чугас доҕотторум баар буоланнар үөрэ-көтө үлэлэһэбин, үүнэбин-сайдабын.
***
Богдан Слепцов, VIII кылаас, «УОТ» медиа-киин, М.Е. Васильева аатынан 2 Малдьаҕар орто оскуолата, Хаҥалас:
– Юнкор буоламмын элбэҕи биллим. Хаартыскаҕа түһэрэргэ, видео уһуларга, монтажтыырга, интервью ыларга, ыстатыйа суруйарга үөрэммитим үөрэхпэр эмиэ көмөлөһөр. Мин юнкор буоламмын элбэҕи ситистим. «Медиапритяжение» күрэх окружной түһүмэҕэр «Первый кадр» номинацияҕа кыттан, 3-с миэстэ буолбутум. «Муус устар» бэстибээл чэрчитинэн, «Кэскил» медиа-оскуола тэрийэн ыытар сменатыгар сылдьыбытым. Атын юнкордары кытта билсэн, кинилэри көрөн сайдабын, элбэххэ үөрэнэбин. «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһатын кытта дуогабардаһан ылар харчыбытыгар медиа-кииммитигэр оборудование ылабыт, сайыннарабыт.
***
Маша Сибирякова, XI кылаас, «Тумус кыһа» медиа-киин, С.К. Макаров аатынан Чурапчы гимназията:
– Юнкор буоламмын олохпор элбэх чаҕылхай умнуллубат түгэннэр бааллар. 2025 с. олунньу ыйга оскуолам медиа-киинин оҕолорун кытта өрөспүүбүлүкэтээҕи «Муус устар» эдэр ыччат бэстибээлигэр сүүмэрдээһини ааһаммын? «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһатын сменатыгар «Cосоновый бор» лааҕырга сынньанан, өрөспүүбүлүкэбит араас муннугуттан кэлбит оҕолору кытта билсэн, элбэххэ үөрэнэн кэлбитим. Смена түмүгүнэн «Айыы оҕолоро» хамаандабыт кыайыылаах аатын сүкпүппүт.
«Кэскил» пресс-киинигэр ыҥырыы тутан, 2025 с. от ыйыгар Таатта улууһугар XXII «Манчаары оонньуулара» спартакиадаҕа үлэлээбитим. Маннык курдук чиэскэ түбэһэн олус үөрбүтүм. Бу тэрээһин миэхэ эмиэ саҥа доҕоттору, умнуллубат түгэннэри бэлэхтээбитэ. Суруналыыстыка өттүгэр уопут бөҕө ылыммытым. Бэйэм курдук биир санаалаах, суруналыыстыкаҕа интэриэстээх дьону кытта бииргэ алтыһан үлэлиирбин астыммытым.
Быйыл гимназиябыт 30 сыллаах үбүлүөйдээх сыла буолан «Тумус кыһа» медиа-кииммитигэр олус элбэх үлэ ыытылынна. Онтон учууталлары кытта подкаст устубуппутун саамай сөбүлээбитим. Камера иннигэр саҥарар сатабылым өссө сайдан биэрбитэ диэн этиэм этэ.
***
Саша Федоров, XI кылаас, «Уткин сонуннара» медиа-киин, К.Д. Уткин аатынан Марха орто оскуолата, Ньурба:
– 7-с кылааска үөрэнэ сырыттахпына оскуолабыт иһинэн «Уткин сонуннара» медиа-киин арыллыбыта. Миигин онно талан киллэрбиттэрэ. Онтон ыла бастакы ыстатыйаларбын суруйан, интервьюлары ылан, видеоҕа устан, хаартыскаҕа түһэрэн саҕалаабытым. 10-с кылаастан суруналыыс идэтин баһылыыр улахан баҕа санаа үөскээбитэ. Кинигэ ааҕарбын олус сөбүлүүбүн. Хас биирдии кинигэ киһиэхэ саҥа өйдөбүлү, билиини биэрэр. Ааҕыы көмөтүнэн өйү-санааны сайыннарабын, тыл баайын хаҥатабын, араас суруйуу истииллэрин баһылыыбын. Ол билиибинэн сирдэтэн, бэйэм эмиэ араас тиэмэҕэ элбэхтэ суруйабын. Бу дьарыктар олохпор элбэх ситиһиини аҕаллылар. Айар үлэҕэ тардыһыым күн аайы күүһүрэн иһэр.
Юнкор быһыытынан саамай улахан ситиһиибинэн Ил Дархан Харыйатыгар Айсен Сергеевич Николаевы кытта көрсөн интервью ылбытым буолар. Ол түгэн хаһан да умнуллубаттыы сүрэхпэр хатанна. Бу мин улахан үлэм ситиһиитэ буолар. Араас элбэх литературнай истииллэри, хайдах таба суруйдахха дьон интэриэһин тардары уонна да элбэх араас ньымалары биллим. Билигин дьон болҕомтотун хайдах тардары, ааҕааччыны хайдах ыҥырары чаҕылхайдык өйдүүбүн. Суруйарга, айарга, өрүү иннин диэки баҕа санааларым миигин салайан, олохпор кэрэни, үтүөнү аҕалыахтара диэн бигэ эрэллээхпин.
***
Лилиана Шестакова, XI кылаас, И. Г. Тимофеев аатынан Майа лиссиээ, Мэҥэ Хаҥалас:
– Хас биирдии оҕо оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар бэйэтэ сөбүлүүр куруһуогар, секциятыгар утумнаахтык дьарыктанар. Уруок таһынан эбии үөрэхтээһин эйгэтэ, кэлиҥҥи кэмҥэ улаханнык сайынна дии саныыбын. Маннык утумнаахтык кыһаллан үөрэнэммит, биһиги үүнэбит-сайдабыт. Ол курдук мин 8 кылаастан оскуола иһинэн үлэлиир медиа куруһуокка сөбүлээн сылдьабын. Бу 4 сыл иһигэр тус бэйэм олус элбэххэ үөрэнним, медиа эйгэтин кистэлэҥнэрин кыралаан арыйан, сэмэй ситиһиилэрдээхпин. Медиа-кииҥҥэ дьарыктанан хаартыскаҕа түһэрэри, видеоҕа уһулары, монтажтыыры уонна социальнай ситимнэргэ үлэлиири баһылаатым. Бу билиҥҥи сайдыылаах олоххо, ити сатабыллар олус туһалаахтар дии саныыбын. Сөпкө саҥарар сатабылбын сайыннардым. Араас дьону кытта кэпсэтэргэ, интэриэһинэй идэлээх дьоҥҥо ыйытыы биэрэргэ, санааларын истэргэ уонна бэйэм санаабын тиэрдэргэ үөрэнним. Сыанаттан туран холкутук саҥарабын, элбэх тэрээһиҥҥэ ыытааччы быһыытынан үлэлиибин. Кыра эрдэхпиттэн сөбүлээн ааҕар «Кэскил» хаһыаппар суруйарбар, интервью ыларбар, матырыйаал оҥорорбор сахалыы уонна атын тылынан суруйар, саҥарар дьоҕурум биллэ сайынна диэхпин баҕарабын. Бу куруһуокпутугар биһиги элбэхпит. Атын корреспонденнары, фотографтары, оператордары кытта бииргэ үлэлэһэргэ, уопсай тылы буларга, сыалбын ситиһэргэ түмсэн үлэлиири суолтатын өйдөөтүм. Информацияны ырытарбын, бэйэм санаабын оҥорорум, дьиҥи буларым, тугу суруйарбын толкуйдуурум кэҥээтэ. Оскуола иһигэр буолар тэрээһиннэри сырдатыы эрэ буолбакка, Майабыт, улууспут уопсастыбаннай олоҕун эмиэ хабан үлэлиибит. Үлэм түмүктэрин көрөн астынабын, атын дьоҥҥо туһалаах буоллун диэн интэриэһинэй сонуннар тахсалларыгар кыһанабын. Оскуолаҕа, улууска буолар араас тэрээһиннэргэ сылдьан, элбэх саҥаны билэбин, саҥа дьону кытары билсэбин. Араас түгэннэр буолааччылар. Онно оперативнайдык матырыйаал оҥорорго, түргэнник быһаарыыны ылынарга үөрэммитим. Инники олохпор бу сатабылбын, билиибин өссө сайыннараары,медиа эйгэтигэр үөрэххэ туттарсар былааннаахпын. Салайааччыбар элбэххэ үөрэппитигэр истиҥ махталбын тиэрдэбин.
***
Аристарх Лукин, Х кылаас, «Хадаар кэскилэ» медиа-киин, С.Д. Флегонтов аатынан Хадаар орто оскуолата Чурапчы:
– «Кэскил» медиа-оскуола юнкора буоламмын олус элбэҕи көрдүм, биллим уонна инники олохпор туһалыыр дьоҕурдары иҥэринним. «Кэскил» медиа-оскуола «Төрүччү» лааҕырыгар сылдьан элбэх доҕоттордоннум. Сахабыт сирин саамай улахан ааҕар киинин – Национальнай бибилэтиэкэни илэ харахпынан көрөн сөхпүтүм.
Медиа-оскуолаҕа дьарыктанаммын тугу ситистим?
Бастакынан, дьону сатаан өйдөөн истэр буоллум. Хадаар юнкордара «Ветераннар тыыннаах куоластара» документальнай киинэни оҥоруу кэмигэр ытык кырдьаҕастарбытын кытта кэпсэтэн сүрдээх элбэҕи иҥэринним. Кинилэр дьылҕаларын туһунан кэпсээбиттэрэ олоҕу сыаналыырга ыҥырыы кэриэтэ буолла. Сэрии кэминээҕи ыар түгэннэр, хоту көһөрүллүү эрэйэ-муҥа сүрэҕим ортотунан киирэн, ааспыт олоҕу ыраҥалыырга үөрэттэ.
Иккиһинэн, саҥа дьоҕурдары баһылаатым. Видео устууга, монтажка, араас бырагыраамаларынан үлэлии үөрэнним, медиа эйгэ аныгы технологияларын кытары билистим.
Үсүһүнэн, сүрэхпинэн толкуйдуурга үөрэнии. «Ветераннар тыыннаах куоластара» документальнай киинэни оҥоруу кэмигэр анал байыаннай дьайыыларга оҕотун сүтэрбит ийэ кэпсээнэ оҕоҕо, төрөппүккэ таптал күүһэ хайдахтаах курдук ыараханы тулуйар кыахтааҕын илэ харахпынан көрөн итэҕэйдим, сүрэхпинэн ылынным.
Төрдүһүнэн, медиа-оскуолаҕа дьарыктанаммын төрөөбүт дойдуга туһалаах буолуу, патриотизм диэн өйдөбүллэри чугастык иҥэринним. Бу билигин биһиги олорор олохпут ытык көлүөнэбит тулуурдарынан, дьулуурдарынан ситиһиллибитин документальнай киинэни оҥоруу кэмигэр ордук чугастык өйдөөтүм.
Онон «Кэскил» медиа-оскуолаҕа дьарыктанан салгыы өссө сайдар баҕа санаалаахпын.