Хадаар нэһилиэгэр “Развитие моей малой Родины” (РММР) стратегическай дьылабыай оонньуу чэрчитинэн, биһиги иккис хамаанда юнкордара С.Д. Флегонтов аатынан Хадаар орто оскуолатын туһунан сиһилии Пётр Петрович Тарасовы кытта көрсөн ыйытыыларбытын биэрбиппит. Кини оскуолабыт дириэктэрэ. Оскуолаҕа 2024 сылтан үлэлиир.
– Петр Петрович, оскуолабыт туһунан сиһилии кэпсиир буоллахха, хас оҕо үөрэнэрий, хас педагог үлэлиирий?
– Оҕобут ахсаана 95 буолар, ону таһынан үлэһиттэрбитин сырдатар буоллахпытына, 47 үлэһиттээхпит, ити учууталлары тех. үлэһиттэри ааҕан туран. Күн бүгүн оскуолабыт сайдарын туһугар, оҕолорбут үөрэхтээх буолалларын туһугар учууталлар кыһамньыларын ууран туран үлэлии-хамсыы сылдьаллар. Ону ситэрэн, биһиги оҕолорбут эмиэ ханнык баҕар хайысхаларга– спорт да буоллун, үөрэх да буоллун, олимпиада да буоллун, чинчийэр үлэ да буоллун – барытыгар бэйэлэрин дьоҕурдарын көрдөрөн улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ, Арассыыйаҕа бараннар оскуолабытыгар ситиһиилэри аҕала тураллар. Бу барыта учууталлар, үлэһиттэр уопсай үлэбит көрдөрүүтэ диэн сыаналыыбын. Биһиги үөрэнээччилэрбит ханна даҕаны тиийдиннэр, ханна даҕаны сырыттыннар, кинилэр дойдуларын ааттата сылдьаллар. Биһиги олус диэн киэн туттабыт уонна үөрэбит.
– Биһиги оскуолабыт агро хайысхалаах. Сирин-уотун, хаһаайыстыбатын туһунан билиһиннэриэҥ дуо?
– Биһиги агро хайысхалаах оскуола аатын 2005 с. сүгэбит. Өрөспүүбүлүкэбит иккис президенэ Вячеслав Анатольевич Штыров уурааҕынан Хадаар орто оскуолата агро-оскуола буолары ситиспитэ. Ол күнтэн ыла, этэллэрин курдук хаһаайыстыба, сир-уот, ол эбэтэр атыннык эттэххэ материально-техническэй баазабыт күн бүгүҥҥэ дылы сүрдээҕин балысханнык сайдан кэллэ. Оччолорго Лукин Александр Петрович үлэлиир этэ, ол кэннэ Филиппов Алексей Николаевич, кини кэннэ күн бүгүн Мин – Пётр Петрович үлэлии олоробун. Бу үлэлээн ааспыт үлэһиттэр оскуолабыт агро оскуола буоларыгар сүрдээх улахан олук уурбуттара. Агро хайысхалаах оскуола буоларбыт быһыытынан сирбит-уоппут баар. Агро оскуола хайаан даҕаны сирдээх-уоттаах буолуохтаах: оттуур сир, оҕуруот үүннэрэр сир, кэтэх хаһаайыстыба тутар сир. Ону таһынан оҕолору иитэр уонна үөрэтэр үлэҕэ сыһыаннаах хайаан даҕаны үлэлэтэр оскуола аттытыгар сир баар буолуохтаах. Чопчулаан эттэххэ, биһиги уопсай сирбит 21 гектарга тэҥнэһэр. Кэтэх хаһаайыстыбабытыгар 18 төбө (КРС) тутан турабыт. Маны таһынан, оскуола таһынааҕы сирбитигэр оҕуруот аһын үүннэрэбит: хортуоппуй, оҕурсу, помидор. Кыһыннары оскуолабыт буфетын хортуоппуйунан хааччыйабыт.
– Сима Сергеев диэн кимий?
— Сима Сергеев Хадаар нэһилиэгин учаастагар Уорҕаҕа төрөөн үөскээн ааспыт оҕо буолар. Кини хорсун быһыыта күн бүгүҥҥэ диэри сыаналанар. Ол курдук, сэриигэ барбыт, бараары сылдьар киһи илиититтэн олус хомолтолоохтук күн сириттэн туораабыта. Күн бүгүн манна үөрэнэр оҕолор, улууспутугар уонна даҕаны Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн бу хомолтолоох историяны, кини хорсун быһыытын киһи билэр. Сима үөскээбит сирэ Уорҕа буолар. Биһиги оскуолабытыгар Сима аатын сүгэр этэрээт үлэлиир. Урукку пионерскай этэрээттэн туох даҕаны уратыта суох. Сылын ахсын ыам ыйыгар 4-с уонна 5-с кылаастары пионерияҕа ылабыт. Урукку үгэстэр хаһан даҕаны умнуллубаттар, куруук илдьэ сылдьабыт.
Милияна РЯЗАНСКАЯ, XI кылаас,
С.Д.Флегонтов аатынан Хадаар орто оскуолата, Чурапчы