«Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» байытыллан, кэҥээн иһэр

Оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолору сайыннарар Бүтүн Арассыыйатааҕы «Орлята-дошколята» федеральнай бырайыак «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» Саха сиринээҕи бырагыраамата олоххо киирэн, ситиһиилээхтик үлэлии сылдьар. Бырагыраама «ЭРКЭЭЙИ ЭРГИИРЭ» сүрүн туһаайыыларынан сирдэтэн оҥоһулунна.

«Өксөкү сиэннэрэ» СӨ Үөрэххэ уонна наукаҕа министиэристибэтэ «Об утверждении Программы социальной активности учащихся начальных классов «Орлята-России – Өксөкү сиэннэрэ» 01-03/1980№-дээх 2025 сыл ахсынньы 18 күнүнээҕи бирикээһинэн бигэргэнэн, Саха сирин бары оскуолаларыгар, уһуйааннарыгар туһанылларга мэктиэлэннэ.

«Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» уһуйаан иитиллээччилэригэр биэс хайысханан үлэлиир:

1. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап – Уран уус» («Орленок – Мастер») – «Чуораанчык» сурунаал 1№-рэ, тохсунньу, 2026с.
2. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап – Эрчим» («Орленок – Спортсмен») – «Чуораанчык» сурунаал 2№-рэ, олунньу, 2026с.
3. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап – Историяны харыстыыр» («Орленок – Хранитель исторической памяти») – «Чуораанчык» сурунаал 3№-рэ, кулун тутар, 2026с.
4. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап – Айылҕаны харыстыыр» («Орленок – Эколог») – «Чуораанчык» сурунаал 4№-рэ, муус устар, 2026с.
5. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап – Басхан» («Орленок – Лидер») – «Чуораанчык» сурунаал 5№-рэ, ыам ыйа, 2026с.

Оҕо «Орлята-дошколята» бырагырааманы төрөөбүт тылынан ылынан, уу сахалыы толкуйунан, бэйэтигэр эргиллэн, ырытан, анааран иҥэринэригэр ис хоһооно сылтан сыл байытыллан иһэр.

Дьарыкка туттуллар бэлэм матырыйааллар 2026 сыл бастакы аҥаарыгар «Чуораанчык» сурунаалга бэчээттэнэллэр. Матырыйааллары Дьокуускай куорат 82 №-дээх «Мичээр», Таатта улууһун Тыараһа нэһилиэгин орто оскуолатын иһинэн «Сардаана», Чурапчы улууһун Хатылы нэһилиэгин «Ньургуһун» оҕо саадын иитээччилэрэ анаан-минээн, илдьиритэн оҥордулар. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» бырагыраама хас биирдии хайысхата биэс дьарыгынан ыытыллар. Онон, хаачыстыбалаах үлэ тэриллэригэр, эһиги туһанаргытыгар анаан, иитээччилэр оҥорбут биэс дьарыкка туттуллар бэлэм ньыматык каарта «Чуораанчык» сурунаалга QR-кодунан киирдэ. Манна хайысха, дьарык сүрүн сыала-соруга, сүрүн өйдөбүллэрэ, хаамыыта, оҕо тылын саппааһын байытар саҥа тыллар, иитээччи уонна оҕо дьайымала уонна «Чуораанчык» сурунаалга тахсыбыт дидактическай матырыйааллара ыйылла сылдьаллар.

«Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» бырагыраама саха норуотун киэн туттар киһитэ, саха литэрэтиирэтин төрүттээччи, улуу сирдьиппит Алексей Елисеевич Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй өйүнэн-санаатынан, олоҕу көрүүтүнэн кэнэҕэски кэлэр кэнчээри ыччаттарбытыгар сахалыы толкуйдуур, ырааҕы-киэҥи анаарар, киһи киэнэҕэ килбиэннээҕэ, саха киэнэ сатабыллааҕа ыччаты үүннэрэн, иитэн таһаарарга бастакы олук буолар. Оҕо кыра сааһыттан айар тыл аҕата Өксөкүлээх Өлөксөй оҕо сааһын, майгытын-сигилитин, олоҕун-дьаһаҕын, айар үлэтин кытта билсэн, кини уобараһыттан үөскээбит Өксөкү уолу кытта бииргэ, тэҥҥэ улаатар кыаҕы ылар.

Сурунаалга «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» хас биирдии хайысхатын арыйар оҕолорго аналлаах комикстар, кэпсээннэр, таабырыннар, өс хоһооннор, хоһооннор, ырыа, хартыынанан кэпсээн, хоһоонунан бэриллэр хамсаныылаах дьарык, иитээччи айымньыта, биэс дьарык түмүгүнэн тургутук тахсаллар. Ону таһынан, оҕо, саха киһитин сиэринэн, үрүҥү хараны араара, үтүөнү мөкүнү өйдүү улаатарыгар бырагараама научнай сүбэһитэ, этнопедагог Е.П. Чехордуна «Айыы оҕотун тоҕус сиэрэ» үлэтигэр олоҕурбут «Үчүгэй да оҕолор, Өксөкү сиэннэрэ!» 0-3, 4-6 саастарыгар сөптөөх сиэрдээх быһыыны-майгыны иитэр алгыс, түп этинии, сатабыллар киирэллэр.

Уһуйааннарга «Орлята-дошколята» – «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» бырагыраама олоххо киириитин көҕүлүүр, күүһүрдэр, утум-ситим дьайыытыгар олоҕуран, оҕо саадын уонна оскуола икки ардыларыгар ситимнээх үлэни тэрийэр сыаллаах-соруктаах көмө матырыйааллары туһанаргытыгар анаан бэлэм 12 макеты биэрэбит.

1. «Орлята России» – «Өксөкү сиэннэрэ» 7 хайысхата (трек) А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй «Оттоку олук алгыһа» айымньытынан бэриллиитэ.
2. «Орлята России» – «Өксөкү сиэннэрэ» 7 хайысхата (трек).
3. «Орлята-Дошколята» – «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» 5 хайысхата (трек).
4. значок.
5. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» кумааҕы куукула макета.
6. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» логотип.
7. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» эмблема.
8. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» ростовой фигура.
9. «Өксөкү сиэннэрэ» стендэ макета (2,5 м х 1,5 м).
10. «Орлята России» гимн сахалыы тылбааһа.
11. «Өксөкү сиэннэрэ. Чы-чып-чаап» былаах (70 х 105).
12. «Өксөкү сиэннэрин» кэккэтигэр киирии сценарийа.

Олеся СЛЕПЦОВА,

«Чуораанчык» сурунаал эрэдээктэр-сүбэһитэ