Оҕо ыллаан-туойан, дьиэрэҥкэйдээн улаатыахтаах. Кыра сааһыттан ийэ тылга, төрүт дорҕооҥҥо уһуйуллубут оҕолор улаатан баран ылбыт билиилэрэ тирэх, салгыы сайдалларыгар төһүү күүс буолар. Маныаха Дьокуускай куорат 9№-дээх «Якутяночка» оҕо саадыгар кырачааннары төрөөбүт тылынан үөрэтэр «Дьэдьэннэр» бөлөх иитээччитэ өр кэмҥэ мунньубут кистэлэҥин үллэстэр:
- Дьиэ кэргэҥҥэ «ийэ — аҕа» диэн тылтан саҕалыыбын. Оҕо төрөппүтүн истиҥник иэйэн сахалыы ыҥырар, ааттыыр ыал олоҕо бөҕөх, харысхаллаах, сахалыы куттаах-сүрдээх буолар дии саныыбын. Туох барыта дьиэ кэргэнтэн саҕаланарын эдэр төрөппүттэргэ тиэрдии.
- Оҕону норуот тылынан уус-уран айымньытыгар олоҕуран тыл баайын, төрүт дорҕоон толбонун, сүдү күүһүн иҥэрии.
- Үгэ кырачааннар тыллара — өстөрө, саҥарар саҥалара тупсаҕай буоларыгар көмөлөһөрүн, бэл мэйиини эрчийэрин (нейропсихология) ыйар. Оҕо айымньытын ис хоһоонун сөпкө этэрин таһынан туттан-хаптан, сирэйинэн-хараҕынан мимикалаан, ханнык оруол түбэспитинэн куолаһын уларытан үгэтин толоруохтаах.
- Кыра саастаах оҕону сайыннарарга ситиһиилээх буоларга тиэрдэр суол дьиэ кэргэнэ. Төрөппүттэрэ, эбээ-эһээ сүбэтэ, эбии дьарыга оҕо баҕатын, талаанын өйдүүр уонна өйүүр буоллаҕына үтүө түмүккэ тиэрдэр.
Бу курдук, «Дьэдьэннэр» фольклорунан дьарыктаммыттара үһүс сылыгар барда. Чабырҕаҕы, норуот ырыатын, олоҥхоттон быһа тардыыны үөрэтэллэр. Бэл, остуоруйаны оҕолор бэйэлэрэ туруоран соһуталлар, оруолларынан арахсан, таҥас-сап булунан, тиктэн артыыстыыллар. Урут төрөппүттэр кэлэн оһуохайдыыр эбит буоллахтарына, билигин оҕолор бэйэлэрэ оһуохайдыыллар. «Оһуокайдаан ойуоҕуҥ» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи оҕо оһуокайын күөн күрэһигэр Шарин Вася III миэстэни, Борисова Кэрэли «Тэтимнээх үҥкүүһүт» анал ааты ылары ситиспиттэрэ. Оҕолор араас таһымнаах күрэххэ биирдиилээн уонна бөлөҕүнэн кытталлар. «Кыайыы үктэллэммит оҕо үөрэн чаҕылыйбыт хараҕын көрдөхпүнэ өссө туох эрэ саүаны-сонуну айыахпын-тутуохпун баҕарар санаам күүһүрэр», — диэн бэлиэтиир иитээччи Ньургустана Гаврильевна.
2026 сылы уруйдуу «Северное сияние» диэн ырыа ансаамбылын тэринэн дойдубут тэбэр сурэҕэр Москва куоракка «Рождественские звезды» аан дойду таһымнаах күрэххэ кыттан кэллилэр. «Тымныычаан оҕонньор» ырыаны сахалыы музыкальнай инструменнарга доҕуһуоллатан тыыннаах куолаһынан толорон улаханнык биһирэннилэр, тэҥнээхтэрин булбатылар.
«Лауреат I степени ылан оҕолорбут Саха сирин былааҕын туппутунан улахан сыанаҕа тахсыбыттарыттан олус долгуйдубут, ийэ тыллаах уонна төрүт дорҕоонноох буоламмыт атын омуктары кытта биир таһымҥа кытынныбыт диэн киэн туттуу, сүр көтөҕүллүү баар буолла», – диэн Борисова Кэрэли эбэтэ бэйэтин санаатын үллэcтэр.
Кырачааннар билиилэрэ, дьоҕурдара өссө сайдан истин, аартыктара аһаҕас буоллун!
Василена Шарина,
Дьокуускай куорат.