Олунньу 27 күнүгэр биһиги оскуолабытыгар Өрөспүүбэлэтээҕи “Развитие моей малой родины” диэн дьылабыай оонньуу саҕаланна. Биһиэхэ Таатта Чымнаайытыттан, Уус-Алдан Тандатыттан, Чурапчы Гимназиятыттан уонна Хаяхсыттан юнкордар кэллэннэр кыттыыны ыла сылдьаллар. Бу күн Хадаар нэһилиэгин баһылыга Степанов Афанасий Афанасьевич юнкордары кытта көрүстэ, юнкордар ыйытыыларыгар эппиэттээтэ.
Көрсүһүү устата нэһилиэк хаһаайыстыбатын, дьонун, сирин, нэһилиэк уопсай туругун туһунан дьүүллэһии барбыта.
Ол курдук, биһиги нэһилиэкпитигэр гаас киирбитэ 3 сыл буолла. Саҥа гаас хочуолунайа, нэһилиэк сайдыытын киинэ тутуллубута.
Куораттан көһөн кэлэн тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктаныан, тыа хаһаайыстыбатын бизнес курдук оҥостон үлэлиэн баҕалаах эдэр ыччаттар биирдиилээн баалларын эттэ.
Афанасий Афанасьевич Степанов: «Дьаһалта аатыттан уонна тус бэйэм ааппыттан ыраахтан-чугастан кэлбит ыадьыттарбытын эҕэрдилиибин. Уонна бу стратегическэй ооньууга ситиһиини, кыайыны-хотууну баҕарабын. Хадаар нэһилиэгэ 2 нэһилиэнньэлээх: Үрүҥ күөл уонна Уорҕа диэн учаастактаахпыт. 1634 сылтан онно нууччалар кэлэннэр, архив суруйуохтарыттан сурукка киирбитэ. Билигин Уорҕа диэн учаастакпытыгар аҕыйах киһи олорор. Кыра оскуола-детсад баар, онно 5 оҕо детсадка сылдьар, уонна алын кылаас үөрэнээччилэрэ бааллар. 40 киһи олорор, сайын дьон эбиллэр. Нэһилиэккэ уопсайа Уорҕаны уонна Хадаары кытта холбоон 637 киһи олорор. Урут Уорҕа киин дэнэр эбит, ол кэннэ Хадаар киин дэриэбинэ буолбута. Биһиги нэһилиэкпит тугунан биллибитий диир эбит буоллаххытына, Хадаарбытыгар тоҕус Герой ийэлэр олорон ааспыттара. Бу Герой ийэлэр биһиэхэ Хадаарга 99 оҕону төрөппүттэрэ, кинилэр билигин тэнийэн-ууһаан өрөспүүбүлүкэ бары муннуктарыгар, аан дойду үрдүнэн олороллор да диэххэ сөп. Билигин нэһилиэкпит үүнэр-сайдар. 32 бааһынай хаһаайыстыба үлэлиир. Кыратык сүөһүбүт ахсаана көҕүрүүр. Ол гынан баран, инники былааннар бааллар. Социальнай өттүнэн биһиги нэһилиэкпит хааччыйыллыыта үчүгэй. Саҥа тутуллуулар тутуллаллар. Нэһилиэкпитигэр 129 ыал гааска холбонон олорор, ону ааһан өссө күһүн гаас хочуолунайа үлэҕэ киирбитэ. Аныгы ирдэбилгэ эппиэттиир хочуолунай буолар» — диэн нэһилиэк историятын, олоҕун-дьаһаҕын туһунан билиһиннэрдэ.
Хадаарга олорор олус үчүгэй. Дьоно-сэргэтэ көрсүө-сэмэй, бэһиэлэй, бэйэ-бэйэлэригэр доҕордуу сыһыаннаахтар. Сотору кэминэн Хадаарбыт өссө сайдыа диэн эрэнэбит. Нэһилиэккэ баар бааһынай хаһаайыстыбалар эмиэ инникитин сайдыахтара, элбии туруохтара диэн баҕа санаалаахпыт.
Антон Мордускин, Вилена Герасимова, Андриян Габышев Хадаар орто оскуолатын 10 кылааһын үөрэнээччилэрэ