С.К. Макаров аатынан Чурапчы гимназиятыгар сылын ахсын ыытыллар «Кэрэ Куо» уонна «Туйгун Уолан» күрэхтэр буоллулар. «Кэрэ Куоҕа» 5-11 кылаастартан барыта 13 кэрэ кыыс кытынна.
Кэрэ Куоларбыт 5 түһүмэҕинэн күрэхтэстилэр. Бастакы түһүмэх – ураты уобараһынан хаартыскаҕа түһүү. Иккис түһүмэх – бэйэни билиһиннэрии. Үһүс түһүмэххэ кыргыттар бэйэлэрин ураты дьоҕурдарын көрдөрдүлэр. Төрдүс «Өркөн өй» түһүмэххэ кыргыттар билиилэрэ, тылларын-өстөрүн баайа сыаналанна. Түмүктүүр түһүмэх – дефиле. Манна кэрэ куоларбыт араас ураты кэрэ былаачыйалаах хааман киирдилэр. Кыргыттарбыт бары кэрэлэрин таһынан үҥкүү, ырыа, иис, уруһуй өттүнэн олус талааннаахтар эбит диэн сэргээтибит.
Бу күрэххэ мин дьүөгэм Винея Барашкова ситиһиилээхтик кытынна. Винея талаан түһүмэҕэр бэйэтин олус үчүгэйдик көрдөрдө, дьүөгэбинэн киэн тутуннум. Бэйэтэ тикпит таҥастарын, уруһуйдарын билиһиннэрдэ, эбиитин үҥкүүлээн барыбытын кэрэхсэттэ. Түгэнинэн туһанан Винея бары киэн туттар, ытык киһибит Степан Кузьмич Макаров мэтириэтин гимназиябыт музейыгар бэлэх уунна.
Мин дьүөгэм 2009 сыллаахха муус устар 20 күнүгэр Хатылы нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Күн-күбэй ийэтэ Вера Николаевна илиитигэр олус талааннаах. Аҕата Вячеслав Степанович тимир, мас ууһа. Улахан эдьиийэ Лада Вячеславовна талааннаах модельер-дизайнер. Иккис эдьиийэ Дайаана Вячеславовна учуутал идэлээх. Ити курдук Винея айар куттаах дьиэ кэргэҥҥэ төрөөн, дьонуттан холобур ылан, айар үлэнэн кыра эрдэҕиттэн дьарыктанар.
– Винея, эн хаhааҥҥыттан уруһуйунан дьарыктанаҕыный?
– Бэйэбин өйдүөхпүттэн уруһуйдуурбун сөбүлүүбүн. Ол гынан баран күүскэ ылсан, нууччалыы эттэххэ, профессиональнайдык дьарыктамматаҕым. Кыра эрдэхпиттэн иллэҥ кэммэр уруһуйдуур, илиинэн ону маны тутан хабан оҥорор этим.
– Степан Кузьмич мэтириэтин хайдах уруһуйдуурга быһаарыммыккыный?
– Мин гимназиябын наһаа таптыыбын уонна гимназиям историятыгар бэйэм суолбун хаалларыахпын баҕарбытым. Оҕолору кытта сүбэлэһэн баран, бары убаастыыр, киэн туттар киһибит, буойун-учуутал, саха Маресьева Степан Кузьмич Макаров мэтириэтин уруһуйдаан бэлэхтииргэ санаммытым.
– Хас күнүнэн, тугунан уруһуйдаатыҥ?
– Мэтириэти биир күн иһигэр, быһа холоон биэс чааһынан бүтэрбитим. Хартыынабын боростуой харандааһынан уруһуйдаабытым.
– Оттон ииһинэн хаһааҥҥыттан дьарыктанаҕын?
– 8 сааспыттан дьарыктанабын. Билиҥҥигэ холоотоххо, оччолорго кыраттан саҕалаатаҕым дии – платоктар, фартуктар. Оонньуурдарбар таҥас бөҕө тигэр этим.
– Эн үөрэххэр эмиэ үчүгэйгин. Үөрэххэр сыһыаннаан тутуһар девиһиҥ ханныгый?
– «Инниҥ диэки харса суох баран ис» диэн девизтээхпин.
– Оскуолаҕын бүтэрэн туох үлэһит буолаары сылдьаҕыный?
– Кыра эрдэхпиттэн быраас идэтигэр барыахпын баҕарар этим уонна оскуолаҕа үөрэнэрим тухары стоматолог-ортодонт диэн идэҕэ барабын диэн быһаарыммытым. Ол гынан баран уруһуйдуур, иистэнэр дьоҕурбун салгыы сайыннаран иһиэҕим.
– Оннук. Баҕа санааларыҥ туолуохтара диэн эрэнэбин.
Мин Винея курдук дьүөгэлээхпиттэн киэн туттабын. Чугас киһибэр баҕа санаата туоларыгар, ылыммыт дьыалата барыта сатанарыгар, инники олоҕор ситиһиилэри баҕарабын.
Кристина МИХАЙЛОВА, Х кылаас,
«Тумус кыһа» медиа киин, С.К. Макаров аатынан Чурапчы гимназията