Мин Саҥа дьыл өрөбүллэригэр ытык киһибит олоҕун бэлиэ түгэнин көрсө Н.Е. Мординов-Амма Аччыгыйа аатынан «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһатын кэллэктиибэ Чехордуна Екатерина Петровнаны кытта көмүлүөк иннигэр атах тэпсэн олорон истиҥник сэһэргэспитин keskil14.ru саайка олус сэргээн аахтым. Бу интервьюга мин Екатерина Петровна оҕо сааһын, дьиэ кэргэнин уонна наука эйгэтигэр хайдах кэлбитин, СЭДИП диэн технология үөскээн тахсыбытын туһунан кэпсээбитин интириэһиргээтим.
Кини төрөппүтэрэ оҕо иитиитигэр чахчы интириэһинэй көрүүлээхтэр дии санаатым, тоҕо диэтэххэ оҕону кыра эрдэҕиттэн улахан киһи курдук көрөллөрө, тэҥҥэ кэпсэтэллэрэ туспа ньыма дии саныыбын. Екатерина Петровна оҕо сааһын туһунан ахтыыта олус уйаҕас уонна истиҥ. Манна бэйэни салайыныы, айылҕаҕа убаастабыллаах сыһыан тыына көстөр.
Екатерина Петровна наука эйгэтигэр кэлбит төрүөтэ биэс кэрчиккэ арахсар:
Үлэ саҕаланыыта: 1996 сыллаахха Дьокуускайга киирэн, Төрүт омуктар оскуолаларын чинчийэр институкка үлэҕэ киирбит.
Билим таһымын ылыныы: 1998 сыллаахха, Борис Николаевич Попов көмөтүнэн уонна мэктиэлээһининэн, кандидат истиэпэнин көмүскээбит.
Практика уонна билим ситимэ: Кини билимҥэ үлэтэ Тыараһа оскуолатыгар ыытыллыбыт практическай эксперименнэргэ олоҕурбут. Оскуола институт лабораторията буолан, үөрэх саҥа ньымаларын (технологияларын) олоххо боруобалаабыттар.
Сүрүн ситиһиитэ: 17 сыл тухары биллиилээх учуонайдардыын (С.П. Васильева, М.К. Попова, Н.И. Бугаев уо.д.а.) бииргэ үлэлээн, «Сырдык аартык» бырагырааманы оҥорбут уонна Олоҥхо педагогикатын туспа система быһыытынан билимҥэ олохтообут.
Уустуктары туорааһын: Научнай үлэни нууччалыы суруйарга ыарырҕаттар даҕаны, кэллиэгэлэрин көмөтүнэн билим ирдэбилин тутуһан үлэтин ситиһиилээхтик түмүктээбит.
СЭДИП диэн: 1) С (Самобытность) — Төрүт уратыбыт. Оҕо бэйэтин омугун, сирин-уотун билэрэ.
2) Э (Этика) — Сиэр-майгы. Киһи киһиэхэ истиҥ сыһыана, сиэрдээх буолуута.
3) Д (Деятельность) — Үлэ-хамнас. Үлэ нөҥүө киһи бэйэтин кыаҕын арыйар.
4) И (Интеграция) — Алтыһыы. Ыал, уһуйаан, оскуола уонна нэһилиэк бииргэ үлэлээһиннэрэ.
5) П (Педагогика) — Иитии ньымата. Хас биирдии оҕоҕо туспа сыһыаны көрдөөһүн. Сүрүн сыала — аныгы үйэ оҕотун «киһилии киһи» гына иитэн таһаарыы. Бу технология оҕо кутун-сүрүн уһугуннарар, сахалыы ыраас тылынан кэпсэтэригэр уонна төрүт үгэстэрин тутуһан олоҕор ситиһиилээх буоларыгар көмөлөһөр.
Ытыктабыллаах Екатерина Петровна! Эйигин ис сүрэхтэн дьоһуннаах үбүлүөйгүнэн — 80 сааскынан — итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин! Баҕарабын эйиэхэ саха алмааһын курдук кытаанах доруобуйаны, өрүү сырдык, ичигэс санааны, уһун дьоллоох олоҕу!
Александр ФЕДОРОВ,
«Уткин сонуннара» медиа-киин эдкора,
К.Д. Уткин аатынан Марха орто оскуолатын 11 кылааһын үөрэнээччитэ, Ньурба улууһа.