Олунньу 10 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын 2025 сыллааҕы үлэтин отчуоттуур бөлөҕө Үөһээ Бүлүүгэ Дүллүкү нэһилиэгэр үлэлээтэ. Отчуокка кэлбит бөлөх мунньах иннинэ тэрилтэлэринэн сылдьан үлэни-хамнаһы билистэ.
Отчуотчуур мунньахха кэллилэр:
- Попов Петр Иванович – СӨ экэниэмикэҕэ миниистирэ;
- Соколова Нюргуна Афанасьевна — СӨ үөрэх уонна наука миниистирэ;
- Сергин Дмитрий Дмитриевич — СӨ доруобуйа харыстабылын миниистирин 1 солбуйааччы;
- Соловьева Марианна Васильевна — СӨ тутууга министиэристибэтин үлэһитэ;
- Григорьева Марина Дмитриевна – СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы көмөлөһөөччүтэ;
- Ксенофонтов Павел Валерьевич — «Сахатранснефтегаз» АУо сүрүн инженерэ,
- Николаев Валерий Валерьевич — «Үөһээ Бүлүү улууһа (оройуона)» МО баһылыга,
- Семенова Кристина Афанасьевна – «Үөһээ Бүлүү» хаһыат кылаабынай редактора,
- Гаврильев Альберт Константинович — ГУП «ЖКХ» бэрэстэбиитэлэ;
- Павлова Сардана Николаевна — Үөһээ Бүлүүтээҕи киин балыыһа сүрүн бырааһа;
- Егомина Зоя Валентиновна – улуустааҕы социальнай тэрилтэ салайааччыта;
- Кокоринов Маркел Маркович – улуустааҕы ПАО «ДЭК» салайааччыта;
- Кынатов Юрий Васильевич — улуус үөрэҕириитин салайааччыта;
- Васильев Семен Семенович – «Тыа хаһаайыстыбатын Управлениетын» МКУ салайааччыта;
- Михайлова Арыйана Викторовна – СМИ үлэһитэ.
Оскуолаҕа СӨ үөрэххэ уонна наукаҕа миниистирэ Нюргуна Афанасьевна Соколова уонна Үөһээ Бүлүү улууһун үөрэҕириитин салайааччыта Юрий Васильевич Кынатов сылдьан көрдүлэр-иһиттилэр. Медиакиин оҕолоро Нюргуна Афанасьевнаны кытта кэпсэттибит:
— Дүллүкү нэһилиэгэр саҥа оскуола тутуута былааннаммыта ыраатта. Аварийнай туруктаах оскуолаҕа үөрэнэбит. 160 миэстэлээх оскуолаҕа «Задание на проектирование» оҥоһуллан, экспертизаны 2025 сыл ахсынньы 29 күнүгэр ааспытын билэбит. Оскуолабыт тутуута хаһан саҕаланыай?
— Дөкүмүөн, бырайыак үлэтэ түмүктэнэн, билигин үп-харчы өттүтүгэр үлэ саҕаланыахтаах. Билэргит курдук, билигин үп-харчы өттүнэн кырыымчыктар бааллар. Онон биһиги бырайыакпытыгар бырагыраамаларга киирсэргэ дьаһалтаны кытта үлэлэһиэхпит. Кэлэр сылларга тутуу үлэҕэ киириэ диэн эрэнэбит.
— 9-с кылааһы бүтэрэр оҕо талыы предметин эксээмэҥҥэ талбатаҕына, салгыы 10 -с кылааска үөрэнэрэ көҥүллэммэт диэн сокуон биһиги региоммутугар киириэ дуо?
— Ити барыта дойду үрдүнэн буолаары турар уларыйыылар дии саныыбын. Үөрэх бырагыраамматыгар уларыйыы суох, ол гынан баран, технологиялар киирэллэрэ уларыйыы курдук буолар. 9-с кылаас кэнниттэн быыбар предмети талыыга оҕолорго, төрөппүттэргэ уларыйыылар киириэхтэрэ. Арассыыйа үрдүнэн бу сокуон 8 региоҥҥа апробацияны ааһыахтаах. Былырыын 3 региоҥҥа буолбута. Бу оҕо 9-с кылаас кэннэ үөрэххэ киириэн баҕарар буоллаҕына, нуучча тылын уонна математика ОГЭ-тин туттарыан сөп, онтон 10-с кылааска салгыы үөрэнэр. Өскөтүн 11 кылаас кэннэ үрдүк үөрэххэ киириэн баҕарар буоллаҕына, икки эбии талыы предмет эксээмэни туттарыан наада буолар. Итинник уларыйыылар киирэн иһиэхтэрэ. Мин санаабар, бу экономика эрэ өттүнэн буолбакка, оҕо профессиональнай траекторията хайдах салгыы уларыйара, орто анал үөрэҕи ылар дуу, үрдүк үөрэҕи ылар дуу диэн быһаарыытыгар сөптөөх буолуо дии саныыбын.
— Биир кэлим эксээмэни үгүс дьон хайгыыр урукку классическай эксээмэнигэр уларытыы үөрэхтээһин инники былааныгар баар дуо?
— БКЭ бастаан киирэригэр наар хайҕааһын суох этэ, дьүүллээһин да баар этэ. Бу 25 сыл тухары БКЭ түмүгэ көһүннэ. Элбэх оҕо биир кэлим эксээмэни туттаран оскуоланы бүтэрдэ. Бастакы сылларга тэриллибит эксээмэн уонна билиҥҥи кэмҥэ ыытыллар БКЭ, мин санаабар, атыттар. Билигин оскуола бырагыраамалара, үөрэх былааннара, учуутал үлэтэ уонна оҕо дьарыга бу барыта 11 кылааһы, оскуоланы бүтэрэллэригэр БКЭ-ни туттарарга бэлэмнээһин буолар. Онон ол өттүгэр сүрдээх улахан үлэни оскуолалар ыыта тураллар. Оҕолорбут этэҥҥэ туттаран, үөрэх кыһаларын талан туттарсан киирэллэр. Дүллүкү оскуолата 2025 сыллааҕы көрдөрүүтэ үчүгэй. Оҕолор баҕалаах идэлэригэр туттарсан киирбиттэр.
Нюргуна Афанасьевна оҕолорго ситиһиилээх үөрэҕи, билиигэ-көрүүгэ тардыһыылаах, баҕалаах буолуҥ диэн баҕа санаатын эттэ. Оскуола музейа сөптөөх хайысханы тутуһан үлэлии олорорун, Дүллүкү оскуолата 2025 сыллааҕы көрдөрүүтэ үчүгэйин, ханна да суох байыаннай оборудованиелаах байыаннай кабинет үлэлии турарын бэлиэтээтэ:
«Оскуола олус интэриэһинэй, барытын көрөргө бириэмэ тиийбэтэ. 80-с сыллар саҕаттан арыллыбыт ханна да суох оборудованиелаах байыаннай кабинет үлэлии турар. Парашют кулууба, секциялар үлэлииллэр. Хомойуох иһин, ДОСААФ өттүттэн болҕомто мөлтөөн, кэлиҥҥи кэмҥэ парашютунан түспэт буоллулар.Оскуола музейа сөптөөх хайысханы тутуһан үлэлии олорор. Улуу Кыайыы 80 сылыгар анаан, нэһилиэктэн уоттаах сэриигэ кыттыбыт, тыылга, үлэ фронугар үлэлээбит дьон киэҥник сырдатыллыбыттар. Бу — иитии боппуруоһугар сөптөөх хайысха. Саҥа оскуола тутуутугар үлэлэһиэхпит.»
Отчуот Дүллүкүтээҕи култуура уонна сынньалаҥ киинигэр 11 чаастан саҕаланна. Мунньах 2025 сылга үлэҕэ ситиһиилээх дьону наҕараадалааһынтан буолла. » Кустук» оҕону сайыннарар киин үлэһитигэр Александра Петровна Степановаҕа СӨ үөрэҕин уонна билимин министиэристибэтин Махтал суругун Нюргуна Афанасьевна Соколова туттарда.Экэниэмикэ министиэристибэтин Махтал суругун Дүллүкү нэһилиэгин дьаһалтатын экэнэмииһигэр Клавдия Александровна Герасимоваҕа Петр Иванович Попов туттарда.
Салгыы 2025 сылга ыытыллыбыт үлэ туһунан видеоматырыйаалы көрдүбүт уонна Петр Иванович отчуотун иһиттибит.
Былырыыҥҥы отчуоттуур мунньах боротокуолугар Үөһээ Бүлүү нэһилиэнньэтиттэн 169 ыйытыы киирбит. Сылы быһа үлэ ыытыллан, мантан 65 боппуруос быһаарыллан туолбут, толорулла сылдьар 66, туолбатах 38 хаалбыт. Бу нэһилиэнньэ сөптөөхтүк туруорсубутун түмүгэр үлэ барбытын туоһулуур. Отчуоту истэн баран кэпсэтиигэ киирдилэр.Нэһилиэнньэ ордук саҥа оскуола, тутуутун, үүт туттарыытын, гаас киириитин, ФАП тутуутун уо.д.а. олох-дьаһах боппуруостарын ыйыталаста.
Михаил Иванович Тарасов, » Альтернатива» ОО Дүллүкүтээҕи филиалын маастара, саҥа оскуола тутуута сыл аайы көһөн иһэрин, Хоро — Дүллүкү айан суола мөлтөҕүн, үс нэһилиэк сылдьар суола биирдэ күүстээх уу кэллэ да, муоста алдьанар туруктааҕын, С.С.Руфов аатынан уулуссаҕа уот киирэ илигин бэлиэтээн эттэ.Вячеслав Васильевич Аталларов ыанар ынахха үүт субсидиятын, » Меркурий» ситимин туһаныы, балыыһа дьиэтин ититии туһунан туруоруста.Иннокентий Алексеевич Санников Дүллүкүгэ фельдшер суоҕун, стоматолог быраас миэстэтэ Хороҕо көһөрүллүбүтүн эттэ.
Нэһилиэнньэттэн киирбит ыйытыыларга, этиилэргэ тустаах тэрилтэ үлэһиттэрэ сөптөөх эппиэти, быһаарыылары биэрдилэр.
«Сахатранснефтегаз»ХЭТ инженерэ Павел Валерьевич үөрүүлээх сонуну олохтоохторго иһитиннэрдэ.:
«Аны 3 сылынан Дүллүкүгэ гаас киирэр үлэтин саҕалаатыбыт. Бүгүн үлэлии турар ситимтэн холбонон, Тамалакаантан аҕалан, 2028 сылга Дүллүкүгэ бастакынан газ киириэ. «Якутгазстрой» тэрилтэни кытта 380 мөл. дуогабар түһэрсэн бырайыактааһын үлэтэ саҕаланна».
Түмүккэ отчуоттуур бөлөх салайааччыта Петр Иванович Попов кэмчи бириэмэлээх үлэһит тыа дьоно болҕомтолорун ууран кэлэн отчуоту истибиттэригэр, нэһилиэнньэни долгутар ыйытыктары биэрбиттэригэр, этиилэрин эппиттэригэр махтанна. «Бу этиилэри ылынан, үөрэтэн салгыы олоххо киллэрэргэ үлэлиэхпит. Бигэ тирэхтээх буолуоҕуҥ, биир сомоҕо буолан, үлэлиэҕиҥ- хамсыаҕыҥ!», —
диэн ыҥырда.
Алина Санникова, XI кылаас, Айыына Петрова, IX кылаас, Айтал Ксенофонтов, VIII кылаас, «Эрчим» медиакиин, Дүллүкү орто оскуолата, Үөһээ Бүлүү