Үгүс дьиэ кэргэҥҥэ урукку кэмтэн хаалбыт мал-сал харыстабыллаахтык ууруллан, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһэллэр. Бу маллар дьиэ кэргэн үгэстэрин тутуһар биһиги култуурабыт сорҕото буолаллар. Тоҕо биһиги ити малларбытын харайабыт? Тоҕо диэтэххэ, дьиэ кэргэн харыстыыр маллара устуоруйа өттүттэн олус кэрэхсэбиллээхтэр, чугас дьоммут, өбүгэлэрбит тустарынан өйдөбүнньүк буолаллар.
Оскуолабытыгар оҕолор төрөппүттэрин кытта араас өйдөбүнньүк малы-салы аҕалан көрдөрдүлэр, устуоруйатын кэпсээтилэр. Көрдөрүүгэ турбут дьэрэкээн оһуордаах чаппарааҕы бары олус сэҥээрдилэр. 1 кылаас үөрэнээччитэ София Семенова ийэтиниин Анастасия Григорьевналыын маннкы кэпсээтилэр:
«Чаппарааҕы 1912 сыллаахха хос эбэбит Докторова Анна Васильевна Нам Балаҕаннааҕыттан Далыр нэһилиэгин Мөрөөйү сиригэр олорор Егоров Семен Егоровичка кэргэн тахсарыгар илдьэ кэлбит. Чаппараах Дьэрэмиистэр педагогическай династияларын сибээстиир мал буолар. Чаппарааҕы эбэбитигэр Надежда Петровнаҕа ийэтэ хаалларбыт, онтон ийэтэ кыыһыгар биэрбитэ. Мин чаппарааҕы кыыспар биэрэбин, онон көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһэр өйдөбүнньүк малбыт буолар. 2025 сылга чаппарааҕы Үөһээ Бүлүүтээҕи иистэнньэҥнэр «Көмүс сүүтүк» түмсүүлэрэ саҥардан биэрбитэ.»
7 кылаас үөрэнээччитэ Сережа Федоров ийэтэ Римма Николаевналыын хос эбэлэриттэн хаалбыт элбэх өйдөбүнньүк малы көрдөрүүгэ аҕалбыттар. Манна бааллар: 1915 с.оҥоһуллубут эбээ Даайа улахан оһуордаах чорооно, кини эдьиийин Ылдьаана илиинэн оҥоһуллубут, аллараа өттүгэр бэлиэлээх, олус үчүгэй оҥуордаах иһит. Алтантан оҥоһуллубут чүмэчи уурар, ыһыырынньык, чугуун кыра көһүйэ, тимир өтүүк. Сережа эбэтэ Федорова Вера Егоровна фермаҕа таһаарыылаахтык үлэлээн, элбэхтэ путевканан араас дойдуларга күүлэйдии сылдьан аҕалбыт маллара бааллар. Римма Николаевна уолугар Сережаҕа эбэтин чороонун өйдөбүнньүк гынан илдьэ сылдьарыгар анаан туттарда.
Айыына Петрова эһэтэ Иван Христофорович сөбүлээн аахпыт » Төлкө» кинигэтин көрдөрө аҕалбыт.
Ивановтар дьиэ кэргэттэрэ хос эбэлэрин алтан ытарҕатын көрдөрөн кэпсээтилэр.
«Эһэбит Иванов Василий Данилович Арбаҥдаҕа олорор эбэбитигэр куораттан хас эмэ күн атынан айаннаан, алтан ытарҕа кэһиилээх тиийбит. Мин бу ытарҕаны оҕо эрдэхпиттэн сөбүлээн көрөр этим. Нэһилиэстибэ быһыытынан миэхэ хаалбыта, кэлин кыргыттарбар биэриэм»,
— диэн кэпсээтэ төрөппүт Анна Васильевна Иванова.
Мал–сал, киһи, дьиэ кэргэн устуоруйата – дойдубут устуоруйатын сорҕото буоларын бүгүҥҥү тэрээһинтэн биллибит. Хас биирдии ыал тус-туспа уратылаах, үгэстээх. Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэр өйдөбүнньүк маллар дьиэ кэргэн тутулун, устуоруйатын саҥата суох туоһулууллар.
Айыына Петрова, 9 кылаас, «Эрчим» медиакиин, Дүллүкү, Үөһээ Бүлүү